*"प्रत्येक सेकंदाला निर्णय, प्रत्येक क्षणाला नियोजन – लोड डिस्पॅच म्हणजे केवळ सिस्टम नव्हे, ती एक जिवंत प्रक्रिया आहे. इथून हजारो मेगावॉट्सचा श्वास चालतो."* *कथा शीर्षक: "लोड डिस्पॅच सेंटरची धडाडी – मंगेश सरांची उर्जायात्रा"*
✍️ *लेखन* - सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी आयआयएम नागपूरच्या सभागृहात त्या दिवशी विद्युत उर्जेचा झरा वाहत होता. महापारेषणचे नविन उमेदवार सहाय्यक अभियंते, उत्सुकतेने एका अत्यंत महत्त्वपूर्ण सत्रासाठी थांबले होते. व्यासपीठावर आले *प्रशिक्षक मंगेश सर – प्रसन्न व्यक्तिमत्त्व, डोळ्यांत अनुभवाची जाणीव, आणि आवाजात धीरगंभीर ओघ* . त्यांनी केवळ विषय घेऊन नव्हे, तर एक सजीव अनुभव घेऊन प्रवेश केला – लोड डिस्पॅच सेंटरच्या धडाडीची प्रेरणादायी उर्जायात्रा.
*भाग १: लोड डिस्पॅच सेंटर – ऊर्जा व्यवस्थापनाचं हृदय*
"जसं माणसाच्या शरीरात हृदय रक्ताभिसरण करतं, तसंच आपल्या राज्यातील ऊर्जा प्रवाहाचं हृदय म्हणजे लोड डिस्पॅच सेंटर," मंगेश सरांनी सुरुवात केली. *त्यांच्या स्वरात आत्मीयता होती, आणि भाषेत उदाहरणांची सुस्पष्टता.*
एक आलेख त्यांनी स्क्रीनवर टाकला – SCADA प्रणाली, EMS, डेटा सर्व्हर, कंट्रोल मॉड्युल्स – सगळं एका हृदयात कार्यरत. *"प्रत्येक सेकंदाला निर्णय, प्रत्येक क्षणाला नियोजन – लोड डिस्पॅच म्हणजे केवळ सिस्टम नव्हे, ती एक जिवंत प्रक्रिया आहे. इथून हजारो मेगावॉट्सचा श्वास चालतो."*
त्यांनी सांगितलं की, *फक्त एक ‘क्लिक’ – आणि संपूर्ण राज्याच्या उर्जेचा नकाशा समोर! ही केवळ तांत्रिकता नव्हे, ही जबाबदारी आहे.*
*भाग २: संयम आणि निर्णय – एक अदृश्य मानसशास्त्र*
"लोड मॅनेजमेंट हे मशीनपेक्षा अधिक मानवी आहे," मंगेश सर सांगत होते. "वीज कुठे कमी करायची, कोणाचं उत्पादन वाचवायचं, कोणाचं आयुष्य सुरळीत ठेवायचं – हे सगळं काही सेकंदात ठरवायचं असतं."
त्यांनी एका तांत्रिक बिघाडाचं उदाहरण दिलं – जेव्हा एका वीज केंद्रात अचानक अडचण आली आणि राज्यभर भार वाढला. "तेव्हा LDC चं निर्णयशक्तीचं बळ दिसतं – कुठे भार कट करायचा, कुणाला प्राधान्य द्यायचं – हे सगळं सुसंगततेने घडलं पाहिजे."
हे ऐकून प्रशिक्षणार्थी अगदी अंतर्मुख झाले – *कारण इथे निर्णयाचा अर्थ होता: लोकांचं जीवन.*
*भाग ३: उर्जेची रणभूमी – नाशिकचा प्रसंग*
"रात्र होती – ३ वाजून गेले होते. अचानक एक युनिट ट्रिप झालं," मंगेश सर सांगत होते. "ऑपरेटर थरथरला. पण आमचा एक युवा अभियंता पुढे आला. त्याने शिस्तीत डेटा तपासला, 220kV व 400kV लिंक्स वाचवल्या आणि ग्रिड स्टेबल ठेवलं."
तेव्हा तंत्रज्ञान केवळ यंत्र न राहता, एक शिस्तबद्ध मन, शांत विचार आणि वेळीच घेतलेला निर्णय ठरला. ही ऊर्जा होती – 'उर्जेची शिस्त'.
*भाग ४: नोंदी – अनुभवांचं लेखनशास्त्र*
मंगेश सर म्हणाले, *"शिफ्टमध्ये काय झालं, कोणते निर्णय घेतले, कोणते सिग्नल आले – हे सगळं दस्तऐवज म्हणून लिहा. कारण ही नोंद उद्याची तयारी आहे."*
*"जर निर्णय चुकला, तरी का चुकला ते लिहा. कारण प्रत्येक चूक हे एक विज्ञान असतं – जे आपणाला परत ती चूक न करण्याचं शिक्षण देतं."*
यातून त्यांनी 'डॉक्युमेंटेशन' या शब्दाला एक जीव दिला – एक मार्गदर्शक ग्रंथ.
*भाग ५: चर्चेचा झरा – केस स्टडीचा अनुभव*
प्रशिक्षकाने पुढे एका 220kV फीडरच्या ट्रिपची केस स्टडी मांडली. "काय झालं असेल? कुठे लक्ष दिलं गेलं नसेल? तुम्ही त्या वेळेस असता, तर काय केलं असतं?"
संपूर्ण सभागृह चर्चा, निरीक्षण आणि निर्णय यांचं केंद्र बनलं. आता हे अभियंते श्रोते नव्हते – ते झाले होते निर्णयकर्ता, LDC चे भविष्य घडवणारे शिल्पकार.
*समारोप: LDC – एक भावना, एक जबाबदारी*
शेवटी मंगेश सर म्हणाले, *"लोड डिस्पॅच सेंटर ही केवळ एक भिंतीत बांधलेली जागा नाही. ती एक जबाबदारी आहे – जी तुमच्या विचारात, निर्णयात आणि अंतःकरणात असली पाहिजे."*
त्यांच्या शब्दांत *आत्मभान होतं, प्रेरणा होती, आणि एक प्रकारची ऊर्जा – जी वेगाने सर्वांना जडली.*
मंगेश सर हे केवळ एक मार्गदर्शक नव्हते – *ते स्वतः LDCसारखे होते: तंत्रशुद्ध, संयमी आणि भार पेलणारे.*
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा