*“ROW म्हणजे Right of Way नव्हे, तर Right to Win the Way of Hearts,”*
*"जमीन घेताना तिचा इतिहास वाचा, आणि भविष्य लिहायचं असेल तर संवाद साधा."*
*सर्वात मोठं तंत्रज्ञान म्हणजे मन जिंकणं.”*
🛤️ *कथा शीर्षक: “पायवाट उजेडाची: अनंत सरांचा जमीन ते जनतेच्या मनापर्यंतचा प्रवास”*
✍️ *लेखन*- सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी.
*🌅 प्रास्ताविक: प्रेरणेची सुरुवात*
आयआयएम नागपूरचे सभागृह. भरगच्च हॉल, समोर बसलेले महापारेषणचे नवोदित अभियंते. व्यासपीठावर अनंत सर. चेहऱ्यावर शांत भासणारा आत्मविश्वास, आणि डोळ्यात अनुभवाने झळकणारा प्रकाश.
*"आज मी तुम्हाला जमिनीबद्दल शिकवणार नाही... तर तिच्या भावविश्वाबद्दल सांगणार आहे," असं सर बोलले आणि सगळ्या सभागृहात निःशब्द शांतता पसरली.*
*🧭 प्रकरण १: ‘जमीन’ – केवळ भूखंड नव्हे, तर भावना*
तेव्हा 400 kV वीजवाहिनी एका दुर्गम भागातून न्यायची होती. नकाशावर वीज वाहिनी रेषा सोपी वाटली, पण प्रत्यक्षात ती एका शेतकऱ्याच्या आयुष्याच्या मधून जात होती. *तिथं अडथळा नव्हता, तर अविश्वास होता.*
अनंत सर हसत म्हणाले,
“ *तुम्हाला जमिनीचे प्रकार माहीत असतील – खाजगी, सरकारी, वन – पण जमिनीच्या हृदयाचे प्रकार ओळखता का? काही जमीन वडिलोपार्जित असते, काही पिढ्यांच्या श्रमांची साक्ष देते, काही आठवणींचं मंदिर असते.”*
तेव्हा त्यांनी शेतकऱ्यांशी संवाद साधला. समोर बसून, जमिनीला हात लावून म्हणाले,
*“ही वीज केवळ शहरी खांबांवर जाईल असं वाटतंय, पण तिचं मूळ इथं या मातीत आहे. तुम्हीच प्रकाशदाता आहात.”*
*शब्दांमधली ती जादू होती – आणि तिथे मार्ग तयार झाला.*
*⚖️ प्रकरण २: कायद्याच्या चौकटीतून संवेदनशीलतेचा प्रकाश*
सरांनी प्रशिक्षणार्थ्यांना हातात *कायद्याच्या पुस्तकांच्या* प्रती दिल्या:
📜 *Indian Telegraph Act, 1885*
📜 *Electricity Act, 2003*
📜 *Land Acquisition Act, 2013*
📜 *Forest Conservation Act, 1980*
*"हे कायदे फक्त अधिकार देत नाहीत, ते जबाबदारीही लादतात,"* ते स्पष्ट म्हणाले.
*"जमीन घेताना तिचा इतिहास वाचा, आणि भविष्य लिहायचं असेल तर संवाद साधा."*
त्यांनी CEA चे मार्गदर्शक तत्त्व, वन विभागाचे क्लीयरन्स, जिल्हाधिकाऱ्यांशी समन्वय याबद्दल सखोल मार्गदर्शन केलं.
पण ते म्हणाले, *“या सर्वात मोठं तंत्रज्ञान म्हणजे मन जिंकणं.”*
🌳 *प्रकरण ३: जंगलातला उजेड*
एका गावात ट्रान्समिशन टॉवर उभारण्याचा प्रस्ताव होता. गाव जंगलालगत होतं. लोकांचा विरोध तीव्र होता.
अनंत सर एकटेच गावात पोहोचले. सभा बोलावली. चहा घेतला. कुणालाही न घाबरवता, एक साधा विचार मांडला:
*“तुमचं झाड कापलं जाणार नाही. पण त्याच्या मुळातून शहरात उजेड पोहोचेल – तो तुमच्याच योगदानामुळे.”*
तेव्हा GIS आधारित रूट प्लानिंग दाखवलं. ड्रोनद्वारे मार्गाचा अभ्यास केला. मोबदल्याच्या पद्धती स्पष्ट केल्या.
दोन दिवसांत गावकऱ्यांनी मंजुरी दिली *– आणि जंगलाच्या कुशीतून एक नवीन वीजमार्ग निर्माण झाला.*
🛤️ *प्रकरण ४: पायवाट नव्हे, भविष्याचा राजमार्ग*
*“ROW म्हणजे Right of Way नव्हे, तर Right to Win the Way of Hearts,”* सरांचं वाक्य अजूनही डोक्यात घुमतं.
*“कोर्टात केस आली, तर कायदेशीर कागदपत्रं तयार ठेवा. पण प्रत्यक्षात नागरिकांचा विश्वास हेच खरे दस्तऐवज असतात.”*
त्यांनी सांगितलं, की AutoCAD, Satellite Imagery, Drone Mapping, Compensation Simulation या साऱ्या गोष्टी उपयुक्त आहेत.
पण त्यांनी ठामपणे सांगितलं – *“त्यातून केवळ ‘मार्ग’ मिळतो. पण लोकांच्या मनात ‘रस्ता’ तयार करायचा असेल, तर मन जिंकायला शिका.”*
🔚 समारोप: *ज्यांनी वाट निर्माण केली…*
शेवटच्या दिवशी सर म्हणाले:
*“एक अभियंता तो, जो मार्ग काढतो.*
*पण महान अभियंता तो, जो तयार मार्गावरही लोकांना विश्वासाने चालायला शिकवतो.”*
तेव्हा सभागृहात शांततेचा एक अर्थपूर्ण क्षण पसरला.
🌟 *शिकवण (Takeaways):*
*जमिनीचा आदर करा – तिचं मूल्य केवळ रुपये–पैशांत नाही, तर माणसांच्या आठवणीत आहे.*
*कायदेशीर दस्तऐवज ठाम ठेवा – कायदा कधीच दुर्लक्षित करत नाही.*
*संवाद हा सेतू आहे – लोकांशी बोला, त्यांना समजून घ्या.*
*तंत्रज्ञान वापरा, पण माणुसकी सोडू नका.*
✨ *उपसंहार:*
*“पायवाट उजेडाची” ही अनंत सरांसारख्या अभियंत्यांच्या कार्याची गाथा आहे* – *जिथं प्रकल्प केवळ पूर्ण होत नाहीत, ते मान्य होतात. आणि प्रत्येक उजेडाच्या मागे, कुणाच्या तरी मातीतून आलेला तो पहिला टॉवर उभा असतो... जो नकाशावर एक बिंदू असतो, पण जनतेच्या मनात – एक विश्वास!*
