*"कोराडी-II हे उपकेन्द्र नाही, ही विद्युत-विद्येचे एक गुरुकुल आहे – जिथे यंत्र शिकवतात संयम, काटेकोरता आणि कर्तव्यनिष्ठा!"*
⚙️ *कथा शीर्षक: "कोराडी-II : ऊर्जा प्रवाहाच्या केंद्रस्थानी"*
✍️ *लेखन*- सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी.
*प्रस्तावना* : एक नवा दिवस, एक नवा दृष्टिकोन
पहाटेच्या कुंद उजेडात आयआयएम नागपूरच्या परिसरात एका अनामिक उत्साहाची लहर पसरली होती. हवा थोडीशा थंडीत गुंडाळलेली, पण वातावरणात विद्युत्त्तेजाचा स्पर्श. प्रशिक्षणार्थींच्या डोळ्यांत चमक होती – कारण आज 400 के व्ही कोरडी II substation ला सर्वजण भेट देणार होते.
महाराष्ट्र राज्य वीज पारेषण कंपनीचे *ज्येष्ठ अभियंता लिलाधर सर, विद्युत प्रणालीतील एक चालता-बोलता विश्वकोश* समजले जाणारे व्यक्तिमत्व, स्वतः प्रशिक्षणार्थींच्या स्वागतासाठी उपस्थित होते.
*गाभा* : *जेथे ऊर्जा चालते तेथे जबाबदारी नांदते*
कोराडी-II उपकेन्द्राच्या विशाल प्रवेशद्वारावर पाऊल ठेवताच लिलाधर सरांचे शब्द वातावरणात घुमले –
*"हे केवळ वीज केंद्र नाही, हे आहे नियंत्रणाचं, समन्वयाचं आणि विश्वासार्हतेचं जिवंत उदाहरण!"*
त्या क्षणी प्रशिक्षणार्थींच्या डोळ्यांत केवळ यंत्रे नव्हती, तर तेथे चालणारा एक जबाबदार तंत्रज्ञानप्रवाह दिसू लागला.
*तांत्रिक अंगणात स्विच यार्ड मध्ये एक फेरफटका*
⚙️ *SLD* – एकरेषीय आराखड्यातील सूत्रसाक्षात्कार
*"400 kV बाजूने इथे आहे One-and-a-Half Breaker Scheme – जिथे विश्वासार्हता ही प्राथमिकता आहे आणि देखभाल सोपी,"* सरांनी सांगितलं. Bay No. 401 ते 431 – दहा डायामीटरमध्ये पसरलेली ही यंत्रणा – *कोराडीच्या हृदयातील शक्तिस्नायू!*
*220 kV बाजू ला आहे Double Main Bus with Transfer Bus –* जिच्या साहाय्याने देखभाल करताना संपूर्ण वीजपुरवठा खंडित न करता काम करता येतं.
⚡ *GTs आणि ICTs – ऊर्जेच्या प्रवाहाचे पूल*
GT-8, GT-9, GT-10 – प्रत्येकी 810 MVA क्षमतेची – आणि त्यांचे स्वतंत्र Bays: 401, 413, 425.
"याच GTs म्हणजे ऊर्जेचा जन्म बिंदू – कोराडी TPS पासून सुरू होणारा प्रवाह इथून तुमचं शहर उजळवतो," सरांनी सांगितलं.
यानंतर ICTs म्हणजे 3x167 MVA, 400/220/33 kV चे ट्रान्सफॉर्मर्स – Bays 421, 430, 431 (spare ict ).
"हे आहेत दोन पातळ्यांमधील सेतू – उंचावरून (400kV) खाली (220kV) आलेली ऊर्जा इथून आपल्यात मिसळते."
🌐 *संपर्क रेषा* – जिथे कोराडी जगाशी बोलते
Bay 412 – PGCIL लाइन
Bay 418 – IEPL (खाजगी जनरेशन , नेटवर्क महापारेषण)
Bay 409 and Bay 406 -
400 KV KORADI-3 Tidangi line ckt 1 and 2
( हे अदानीचे खाजगी सबस्टेशन आदासाच्या जवळ तिडंगी येथे आहे जे पुढे 765 kV TIRODA लाईनद्वारे ग्रीड ला जोडते )
220 kV Bays – Butibori, कवलेवाडा (Kawalewada) सर्किट एक व दोन, उपलवाडी (Uppalwadi)
Uppalwadi च्या XLPE केबल (1200 sq.mm )
*या कोराडी II सबस्टेशन मधून सातत्याने 1800 - 1900 MW ऊर्जा संपूर्ण महाराष्ट्रात ग्रीड मध्ये पुरविली जाते*
*एकीकडे 220 kV उपलवाडी द्वारे नागपूर शहरातील रिंग मेन , मेट्रो ला जोडणारे तर दुसरीकडे १३२ किमी दूर असलेले ग्रामीण कवलेवाडा (गोंदिया जिल्हा) याला वीज पुरवठा करणारे हे 400 केव्ही कोराडी II सबस्टेशन आहे.
📜 *इतिहास* – एक विश्वासार्हतेचा प्रवास
STN-1: 2013 पासून अखंड सेवा
Spare ICT Unit: 2018 पासून तैनात
*"कोराडी-II ची कहाणी ही विकासाची, नवकल्पनेची आणि जबाबदारीची गोष्ट आहे."*
🔚 *समारोप* : *ऊर्जा केवळ प्रवाहित नसते, ती प्रेरणाही असते*
दौरा संपता संपता सरांनी शेवटचं एक वाक्य उच्चारलं –
*"कोराडी-II हे उपकेन्द्र नाही, ही विद्युत-विद्येचे एक गुरुकुल आहे – जिथे यंत्र शिकवतात संयम, काटेकोरता आणि कर्तव्यनिष्ठा!"*
प्रत्येक प्रशिक्षणार्थीच्या वहीत एकच वाक्य उमटलं:
*"आज आम्ही उपकरणं पाहिली नाहीत – आम्ही स्वतःला पाहिलं, एक जबाबदार अभियंता म्हणून!"*
🔖 *निष्कर्ष*
ही होती एक प्रेरणादायी यात्रा – कोराडी-II उपकेन्द्राच्या ऊर्जा हृदयातली खोल उतरलेली अनुभूती.
जिथे प्रत्येक तार, प्रत्येक ट्रान्सफॉर्मर आणि प्रत्येक ब्रेकर आपल्याला शिकवतो –
*“ऊर्जा निर्माण होणं हे नशिबावर आहे, पण ती नीटसपणे चालवणं ही आपल्या कौशल्याची कसोटी असते.”*.
