*“STU म्हणजे आकड्यांचं गणित नव्हे – हे आहे भविष्याचं स्वप्न. जे राज्याच्या ऊर्जेच्या गरजा ओळखतं, त्यांना दिशा देतं आणि त्या दिशेने चालण्यासाठी रस्ता बांधतं* .”
*“शहरं फक्त माणसांनी भरलेली नाहीत – ती ऊर्जा मागणीनं भारलेली आहेत.”*
🔁 *कथा शीर्षक: “विजेच्या वर्तुळात – महाराष्ट्राचा ट्रान्समिशन प्रवास”*
✍️ *लेखन*- सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी.
🌅 *प्रस्तावना* :
नवोदित अभियंत्यांनी आयआयएम नागपूरच्या सभागृहात प्रवेश केला तेव्हा त्यांच्या नजरेत नुसता उत्साह नव्हता – होती एक जिज्ञासा, एक ध्यास. समोर उभे होते
*Chief Engineer, STU – पीयूष शर्मा सर* , *ज्यांच्या प्रत्येक शब्दामागे होती दृष्टी, ज्यांच्या प्रत्येक विचारामागे होती ऊर्जेच्या प्रवाहाची सूत्रबद्धता.*
*ते आले होते केवळ शिकवायला नव्हे, तर ऊर्जेच्या नियोजनाचा आत्मा उलगडायला.*
⚙️ *प्रकरण १: STU –(STATE TRANSMISSION UTILITY) महाराष्ट्राच्या ऊर्जेचा शिल्पकार*
सरांनी सुरुवात केली,
*“STU म्हणजे आकड्यांचं गणित नव्हे – हे आहे भविष्याचं स्वप्न. जे राज्याच्या ऊर्जेच्या गरजा ओळखतं, त्यांना दिशा देतं आणि त्या दिशेने चालण्यासाठी रस्ता बांधतं* .”
📖 *Electricity Act 2003 मधील Section 39 ही अधिनियमाची शिला – STU ची जबाबदारी ठरवते:*
*Intra-state transmission system चं योजना, विकास व संचालन.*
*उत्पादन केंद्रापासून ग्राहकाच्या खांबापर्यंतचा प्रत्येक विद्युत प्रवास STU च्या सूक्ष्म नियोजनावर आधारित असतो.*
🧠 *प्रकरण २: नियोजनाची नाडी – STU चं Planning Framework*
“पाया मजबूत नसेल, तर ट्रान्समिशनची इमारत कोसळायला वेळ लागत नाही.”
STU चं नियोजन MEGC-2020 मधील Regulation 12.13 नुसार कार्यरत.
त्यात येतात –
Generation Evacuation
Load Forecasting
Substation Planning
Inter-state Interlinking
आणि Contingency (N-1, N-1-1), Voltage Stability, Reactive Power Balance यासारख्या तांत्रिक घटकांचा अभ्यास.
*📊 प्रकरण ३: अभ्यास – नियोजनामागचं विज्ञान*
*“एक EHV Line उभी करायची असेल, तर फक्त टावर आणि कंडक्टर पुरेसे नसतात.*
*त्यासाठी लागतो – Load Flow, Short Circuit, Transient Stability अभ्यास.”*
या तांत्रिक पायाभरणीसाठी STU ला आवश्यक असतो:
SLDs (Single Line Diagrams)
डेटा
मार्गाचं स्केच
लाईनची लांबी
स्थलदर्शक माहिती
हे सगळं मिळून एक उपकेन्द्र शक्य की अशक्य हे ठरवतं.
🌐 *प्रकरण ४: महाराष्ट्राचा ट्रान्समिशन नकाशा – एक गतिमान यंत्रणा*
“आपण एका गुंतागुंतीच्या पण सुंदर ट्रान्समिशन संरचनेत जगतोय.”
789 सबस्टेशन्स
55,977 CKM ट्रान्समिशन लाईन्स
1.6 लाख MVA क्षमतेची वहनशक्ती
आणि पुढील १० वर्षांत ₹1.54 लाख कोटींची भव्य गुंतवणूक –
*कारण ही केवळ सेवा नव्हे, तर एक उत्तरदायित्व आहे!*
🌆 *प्रकरण ५: शहरे – ऊर्जा मागणीचे केंद्रबिंदू*
*“शहरं फक्त माणसांनी भरलेली नाहीत – ती ऊर्जा मागणीनं भारलेली आहेत.”*
*MMR* , पुणे, नागपूर, नाशिक, संभाजीनगर – 2030 पर्यंत 70% लोड वाढ.
*Data Centres* : 7000 MW नवीन लोड
*Pumped Storage Plants* : 50 GW MoUs
*Hydrogen Clusters* : रायगड – हरित ऊर्जेची नवदिशा.
*यासाठी हवी नवीन दृष्टी, अवकाश, आणि नियोजन.*
🏙️ *प्रकरण ६: रिंग नेटवर्क – विश्वासाचं चक्र पूर्ण*
*“रिंग म्हणजे फक्त वायरचा फेरा नाही – ती एक मन:शांती आहे.”*
MMR आणि पुण्यासाठी 765 kV च्या रिंग नेटवर्कचं नियोजन
N-1 संरचना
स्मार्ट SCADA
*तांत्रिक, मानव आणि मानसिक सुरक्षा यांचं त्रिसूत्री एकत्रित!*
⚖️ *प्रकरण ७: नियामक व्यवस्थेचा मान आणि संवाद*
*“विजेचं नियोजन म्हणजे केवळ इंजिनीयरिंग नव्हे – ती एक नियामक शिस्त आहे.”*
MERC सोबतचे सुसंवाद –
ARR (Aggregate Revenue Requirement)
TTSC (Total Transmission System Cost ) &
TCR (Transmission Capacity Rights) of Intra State Transmission System
*उपयोगकर्त्यांसोबतची सुनावणी, स्पष्टीकरणं – हे सगळं STU च्या शिस्तबद्धतेचं दर्शन घडवतं.*
🧭 *प्रकरण ८: नवोदित अभियंते – ऊर्जेच्या युगाचे शिल्पकार*
*“तुम्ही आता टॉवर उभे करणारे अभियंते नाही –*
*तुम्ही ऊर्जा स्वावलंबनाचे दिशादर्शक आहात!”
त्यासाठी STU मध्ये शिकावं लागेल –
Load Mapping
Stakeholder Coordination
GIS Tagging
आर्थिक अंमलबजावणी
*तेव्हाच तयार होईल एक परिपूर्ण अभियंता – दृष्टिसंपन्न नियोजक.*
🔚 *समारोप:*
*“विजेचं महाजाल म्हणजे केवळ वायरचं जाळं नाही –*
*ते आहे गरज, धोरण, विज्ञान आणि जबाबदारी यांचं सुसंवादित वर्तुळ.”.*
*सरांच्या या सखोल संवादानं प्रत्येक नवोदित अभियंत्याच्या अंत:करणात दृष्टीची ठिणगी चेतवली.*
*कारण प्रत्येक ट्रान्समिशन लाईन मागे असतो एक विचार,* *आणि त्या विचाराची दिशा ठरवते STU – राज्याच्या ऊर्जेच्या स्वप्नांचा मुख्य शिल्पकार.*
*#STUWithVision #TransmissionForTomorrow #MaharashtraEnergyFuture* ⚡📊📍
