💡 *कथा शीर्षक: "तारांचे स्वप्न – अनिल सरांचा मंत्र"* (HTLS तंत्रज्ञान व Monopole OHTL ची प्रेरणादायी कहाणी)

💡 "तुम्ही conductor बदला, पोल उभे करा – पण लक्षात ठेवा,*

*HTLS ही जबाबदारी आहे – आणि Monopole ही दिशा आहे.*

*जेव्हा संवेदना आणि तंत्रज्ञान एकत्र येतात, तेव्हाच खरी विकासरेषा आखली जाते."*                                                                            

*कथा शीर्षक: "तारांचे स्वप्न – अनिल सरांचा मंत्र"*

(HTLS तंत्रज्ञान व Monopole OHTL ची प्रेरणादायी कहाणी)
                                                                                                                                                                    ✍️ *लेखन*- सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी.    
                                                                                   🌄 *प्रस्तावना* – सकाळची वेळ ,
IIM नागपूर
नव्या उमेदीनं भरलेली एक सकाळ होती. IIM नागपूरच्या प्रशस्त सभागृहात महापारेषण कंपनीचे नवोदित सहाय्यक अभियंते आपले  प्रशिक्षक भेटण्यासाठी आतुरतेनं वाट पाहत होते. आज त्यांना मार्गदर्शन करणार होते – *प्रख्यात अभियंता, अनिल सर.*

विषय होता – *“High Capacity Conductors आणि Monopole ”.*

*पण अनिल सरांचं मार्गदर्शन नेहमीसारखं आकड्यांपुरतं मर्यादित नसायचं – त्यात असायचा अनुभवाचा गहिरा स्पर्श, आणि माणुसकीच्या धाग्यांनी विणलेली तांत्रिक गोष्ट.*

📍 *प्रकरण 1: “रेणुकानगर – तारांमधून वहातं विकासाचं स्वप्न”*
ही गोष्ट आहे रेणुकानगर या एका दूरच्या गावाची. या गावात एकेकाळी 220 kV ची ओलसर वयोवृद्ध लाईन होती. मागणी वाढत गेली, तसं विद्युत भारही वाढला – आणि त्यासोबत conductor चं sag आणि तापमान सुद्धा.

*तारांच्या मर्यादा संपल्या होत्या, पण गावाच्या आशा नव्हत्या.*

*इथेच निर्माण झाली गरज HTLS (High Temperature Low Sag)* वाहकांची. *पण हे फक्त तांत्रिक upgrade नव्हतं – ही होती एक जिवंत क्रांती,* जी अनिल सरांच्या नेतृत्वाखाली घडली.

🛠️ *प्रकल्प वैशिष्ट्ये:*

जुन्या ACSR conductor च्या जागी वापरण्यात आला  HTLS conductor

Thermo-vision तपासणी व Spacer dampers च्या साहाय्याने विश्वासार्हता वाढवली

🚨 *घटना* :
काम सुरू असताना tower नं. 47 जवळ एक GI hook निसटला – एक कामगार थोडक्यात वाचला. पण PPE मुळे तो सुरक्षित बचावला, आणि ही घटना हेच शिकवून गेली–

*प्रत्येक उपकरण म्हणजे फक्त साधन नाही, ती एक जबाबदारी आहे.*

⚡ *प्रकरण 2: “HTLS – एक विचार, एक वचन”*

अनिल सर स्मितहास्याने म्हणाले:
*"HTLS म्हणजे फक्त conductor नाही – ती एक दोरी आहे, जी जळत्या ट्रान्सफॉर्मरपासून ते लहान मुलाच्या अभ्यासाच्या दिव्यापर्यंत पोहोचते."*

त्यांच्या दृष्टिकोनात, conductor म्हणजे फक्त धातूंची रचना नव्हे, तर –

शिस्तबद्ध नियोजन,
कार्यक्षम संप्रेषण,
आणि उर्जेच्या माध्यमातून बदल घडवणारी कृती.

*जसं आपल्या दैनंदिन जीवनात इंटरनेटची गती वाढवण्यासाठी आपण fiber वापरतो – तसंच, HTLS हे विद्युतजगतातील उच्च-क्षमतेचं माध्यम आहे, जे भविष्यातील लोड झेलण्यासाठी सज्ज असतं.*

🌆 *प्रकरण 3: “Monopole – अडथळ्यातून नवदिशा”*

रेणुकानगरहून शहराकडे 220 kV डबल सर्किट ओव्हरहेड लाईन न्यावी लागणार होती. परंतु शहरात जागेची वानवा – आणि नागरिकांचा विरोध.

अनिल सरांनी विचार मांडला –
*“Why not Monopole OHTL?”*

🧱 *Monopole लाईनचे मुख्य टप्पे:*

GIS आधारित Topo Survey व Drone Mapping
कठीण खडकाळ भूभागात Micropile Foundations
Prefabricated Steel Monopole – शहरी सौंदर्याला न दुखावता
जागेच्या मर्यादेत पर्यावरणाचा समतोल राखत स्थापत्य

🌳 *संकट आणि संवाद:*

एका ठिकाणी झाडं तोडण्याविरोधात ग्रामस्थांनी आक्षेप घेतला.
अनिल सर स्वतः भेटले आणि म्हणाले –

*“ही लाईन म्हणजे तुमच्या मुलांच्या उजेडाची हमी आहे. जर आपण जागा समायोजित केली, तर झाडही राहील आणि प्रकाशही येईल.”*

*अभियंता केवळ रचनाकार नसतो – तो संवादक आणि द्रष्टा सुद्धा असतो.*

*🧠 प्रकरण 4: “तांत्रिकतेच्या पलीकडचं अभियंत्याचं हृदय”*

सत्राच्या अखेरीस, अनिल सरांचं भाषण नव्हतं – ते एक आवाहन होतं.
ते म्हणाले:

*"तुम्ही conductor बदला, पोल उभे करा – पण लक्षात ठेवा,*
*HTLS ही जबाबदारी आहे – आणि Monopole ही दिशा आहे.*
*जेव्हा संवेदना आणि तंत्रज्ञान एकत्र येतात, तेव्हाच खरी विकासरेषा आखली जाते."*

🌠 *समारोप* : *“तारांना आवाज असतो – आणि तो अभियंता ऐकतो”*
त्या दिवशी IIM नागपूरच्या सभागृहात बसलेला *प्रत्येक नवोदित अभियंता फक्त Engineer नव्हता – तो एक आशावादी विचारकर्ता झाला होता.*

*त्यांना conductor मध्ये केवळ धातू दिसत नव्हता – तर एक विश्वास, एक प्रेरणा, आणि एक उत्तरदायित्व जाणवत होतं.*

✨ *कथासार* – विद्युत लाईन ही कहाणी असते...

“प्रत्येक transmission लाईन ही एक कहाणी आहे –
ती केवळ 66, 220, 400 kV ची नसते –
*ती असते माणसांच्या प्रगतीची, अभियंत्याच्या मूल्यांची आणि समाजाच्या उजेडाची.”*

*ही कथा नव्या अभियंत्यांच्या मनात* *तांत्रिक साक्षरतेबरोबर सामाजिक भान, मानवी संवाद आणि विकासाची दिशा रुजवते.*
*तारांचं स्वप्न साकारतं – जेव्हा अभियंता त्यात आपला आत्मा गुंफतो.* 🌟

*|| विद्युत दूत बनूया – समाजप्रकाशासाठी || 🔌💡*

*कथा शीर्षक: "जमिनीशी जोडलेले स्वप्न" 🌾*(Substation Earthing)

 # *"अर्थिंग म्हणजे केवळ एक तांत्रिक संकल्पना नाही, ती एक जबाबदारी आहे — जी जमिनीशी जोडली असूनही, अखंड विश्वासाने आभाळाला आधार देते."*                                                                                                                      # *“सुरक्षा उपकरणं ही तुमच्या कुटुंबाची काळजी घेणारी कवचकुंडले आहेत.”**                                                                                                                                                                                                                              *कथा शीर्षक: "जमिनीशी जोडलेले स्वप्न" 🌾*

(प्रेरणादायी कथा — अबाधित सुरक्षेच्या मुळाशी)                                                                                                    ✍️ *लेखन* - सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी                                                                            

 *प्रस्तावना*

आयआयएम नागपूरच्या निसर्गरम्य परिसरात आज काहीतरी वेगळंच घडत होतं. हिरव्यागार गवताळ पट्ट्यांवरून सकाळचं उन्हं हळूहळू पसरत होतं. आणि त्या स्वच्छ सभागृहात, महापारेषणच्या नवोदित सहाय्यक अभियंत्यांना नव्या प्रवासाची दिशा दाखवणारा एक स्फूर्तिदायक अध्याय सुरू होणार होता — “EHV Substation Earthing”.

🎙️ *“आपण ज्या जमिनीवर उभं राहून कार्य करतो, ती जमिनच आपल्याला सुरक्षिततेची खरी किल्ली देते,”* — असे म्हणून *अभय सर* यांनी आपले ओघवते, आत्मीय भाषण सुरू केलं. त्यांच्या प्रत्येक शब्दाला ज्ञानाचा गंध आणि अनुभवाची खोल रुजवण होती.

*प्रकरण १: सुरक्षेचा पाया — अर्थिंगची ओळख*

एका दूरवरच्या गावात एक लहानसं उपकेंद्र होतं. पावसाळ्याच्या एका वादळी दिवशी एक कर्मचारी एका लहानशा त्रुटीमुळे अपघातग्रस्त झाला. चौकशीत उघड झालं की — *अर्थिंग योग्य नव्हती!*

अभय सर म्हणाले, *“अर्थिंग ही केवळ तांत्रिक व्यवस्था नाही, ती आपल्या श्वासासारखी नित्य आवश्यक सुरक्षा कवच आहे. ती दिसत नाही, पण तिच्याशिवाय काहीही चालत नाही.”*

ते पुढे म्हणाले, *“जशी आपल्या शरीरातील नसा आपलं जीवन सुरळीत चालवतात, तसंच सबस्टेशनमध्ये अर्थिंग ही सुरक्षा प्रणालीच्या नसा आहेत.”*

*प्रकरण २: विद्युतशास्त्राच्या मुळाशी — मूलतत्त्वे*

सरांनी हातात एक जडशीट उचलली आणि विचारलं, “ही काय आहे?”

सर्वांनी एकत्र उत्तर दिलं, *“प्लेट अर्थिंग!”*

ते हसले आणि म्हणाले, *“बरोबर, पण ही प्लेट खरी कधी कामी येते माहीत आहे? जेव्हा सर्वात शेवटची आशा उरते, तेव्हा.”*

त्यांनी प्लेट, रॉड, स्ट्रिप आणि मेष अर्थिंगचे प्रकार सुलभ उदाहरणांसह समजावून सांगितले — *जसे की विजेचा प्रवाह म्हणजे नदी, आणि अर्थिंग म्हणजे तिची योग्य वाटचाल करणारी कालवे.*

*प्रकरण ३: डिझाईनचं विज्ञान*

एका मातीने भरलेल्या तबकाजवळ जाऊन सर म्हणाले, *“ही माती म्हणजे तुमचं कार्यक्षेत्र. जर तिचा रेजिस्टन्स जास्त असेल, तर योग्य अर्थिंग डिझाईन करणं तितकंच अवघड.”*

*त्यांनी ‘Soil Resistivity’, ‘Electrode Selection’, आणि आवश्यक resistivity limit विषयी गणितं इतक्या सोप्या भाषेत सांगितली की, प्रशिक्षणार्थ्यांना असं वाटलं — हे तर आपण रोजच्या डाळभाताइतकंच समजण्यासारखं आहे!*

*प्रकरण ४: बांधकामाचा अनुभव*

प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव देताना सरांनी गॅल्वनाइज्ड स्टील, कॉपर स्ट्रिप्स, रॉड्स आणि वेल्डिंगची प्रत्यक्ष हाताळणी पीपीटी स्लाइड वर  दाखवली.

*“ही रचना म्हणजे तुमचं ग्राउंड ग्रिड — हे बांधताना प्रत्येक वेल्ड, प्रत्येक जॉईंट म्हणजे एक जबाबदारी आहे.”*

सरांनी पर्सनल प्रोटेक्टिव्ह इक्विपमेंट्सच्या वापरावर भर देऊन सांगितलं, *“सुरक्षा उपकरणं ही तुमच्या कुटुंबाची काळजी घेणारी कवचकुंडले आहेत.”*

*प्रकरण ५: परीक्षण आणि खात्री*

Fall of Potential चाचणी प्रत्यक्ष घेताना सरांनी आकड्यांचं विश्लेषण  समजावून सांगितलं.

*“जर रेसिस्टन्स 1 ओहमपेक्षा जास्त असेल, तर ती लपलेली धोक्याची रेषा आहे,” त्यांनी गंभीरतेने सांगितलं.*

*विद्युत प्रणालीतील अदृश्य धोके दाखवणं म्हणजे टेक्निकल डायग्नोस्टिक – जसं डॉक्टर रक्तदाब पाहतो, तसं अभियंता रेसिस्टन्स पाहतो!*

*प्रकरण ६: देखभाल आणि निरीक्षण*

“ *एकदा यशस्वी अर्थिंग झाली म्हणजे काम संपलं असं मानू नका,* ” सर म्हणाले.

*corrosion, rusting, loose joints यामुळे अर्थिंग कमजोर होते, हे त्यांनी दाखवून दिलं.*

*“Routine maintenance म्हणजे त्या जमिनीशी जोडलेली विश्वासाची सततची तपासणी आहे — जीचं फलित म्हणजे शाश्वत सुरक्षा.”*

*प्रकरण ७: प्रेरणादायी केस स्टडीज*

अभय सरांनी सांगितलेली केस स्टडी अंगावर शहारे आणणारी होती — *एका उपकेंद्रात अयोग्य अर्थिंगमुळे PMU डेटा चुकीचा आला, SCADA system अडखळली  आणि संपूर्ण प्रणालीत  blackout झाला !*

दुसरीकडे एका दुसऱ्या उपकेंद्रात अत्यंत चांगली अर्थिंग करून ठेवली होती — *त्यामुळे अचानक VCB failure आला तरी प्रणाली अबाधित राहिली.*

🌟 *समारोप — जमिनीशी जोडलेली स्वप्नं*

“ *आपण जमिनीशी जोडलेलं कार्य करतो* — *पण त्यातून उभं राहतं एक स्वप्न. हे स्वप्न सुरक्षिततेचं, शिस्तीचं, आणि निष्ठेचं आहे* ,” अभय सरांच्या आवाजात त्या क्षणी एक वेगळाच भाव होता .

*“तुमचं स्वप्न जमिनीवर सुरू होतं, पण त्याचं गंतव्य आकाश आहे.”*

👨‍🎓 शेवटच्या ओळी

त्या दिवशी प्रत्येक प्रशिक्षणार्थ्याच्या अंतर्मनात एक विचार खोलवर रुजला —

*"अर्थिंग म्हणजे केवळ एक तांत्रिक संकल्पना नाही, ती एक जबाबदारी आहे — जी जमिनीशी जोडली असूनही, अखंड विश्वासाने आभाळाला आधार देते."*

ही कथा इथे संपते… *पण त्या दिवशी एका स्वप्नाला भक्कम पाया मिळाला होता.*

Link to:

• Earthing Basics:
  “Learn basic earthing concepts in Earthing.”

• EHV Substation Earthing Design:
  “For detailed design, visit EHV Substation Earthing Design.”