*#“प्रत्येक प्रकल्प हे तांत्रिक काम असलं, तरी त्यामागे नियामक सूज्ञता असते. वीज क्षेत्र म्हणजे मशीनचं काम नाही – ते विश्वासाचं व्यवस्थापन आहे.”* *#"एक अभियंता म्हणजे राष्ट्राच्या हृदयात चालणारा स्पंदनदाता. यशाची कुठलीही साखळी 'विचार + प्रयत्न + धैर्य' या तीन नाड्यांनी विणलेली असते."* *भारतीय ऊर्जा क्षेत्रातील संधींचा अन्वयार्थ – प्रकाश सरांच्या मार्गदर्शनातून*
✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी
*भाग १ – ऊर्जा क्षेत्राचा इतिहास : 'विजेच्या प्रवाहातील आरंभ'*
सकाळच्या
नाजूक ऊर्जेप्रमाणेच, सभागृहातील वातावरण
जणू काही जाणिवेच्या प्रकाशाने उजळून निघालं होतं. प्रकाश सरांनी सत्राची सुरुवात
केली ती अत्यंत साध्या शब्दांत –
(येथे "धमनितंत्र" म्हणजे body’s circulatory system (रक्ताभिसरण यंत्रणा). वीज ही एक सुविधा न राहता देशाच्या जगण्याची आणि चालण्याची मूळ यंत्रणा आहे. जशी धमनीतून रक्त नसता शरीर थांबतं, तशीच वीज नसल्यास देशाची प्रगती थांबते.)
निर्मिती
, पारेषण आणि वितरण
यासारख्या मुख्य स्तंभांचा उल्लेख करून त्यांनी हे क्षेत्र म्हणजे एक सुसंगत
विद्युत-जाळं असल्याचं सांगितलं – जिथे देशाच्या शेवटच्या टोकापर्यंतही प्रकाश
पोहोचवण्याची ताकद दडलेली आहे.
ते
म्हणाले,
*"पिढ्यानपिढ्या
आमच्या अभियंत्यांनी या प्रवाहात योगदान दिलं आहे. आजचा दिवस – तो प्रवाह पुढे
नेण्याचा आहे."*
प्रकाश
सरांनी नंतर आपलं लक्ष केंद्रित केलं वीज कायदा 2003 आणि भारतातील ऊर्जा धोरणांवर. त्यांनी स्पष्ट केलं की या
कायद्यामुळे *खासगी (निजी) गुंतवणूक, पारदर्शकता, आणि नवी ऊर्जा स्रोतांना चालना* मिळाली.
सत्रातील
एक अतिशय मुद्देसूद वाक्य –
इथे
त्यांनी थेट वास्तवाला हात घातला – *वाढती मागणी, जुनी वितरण व्यवस्था, पर्यावरणीय चिंता, आणि
हरित ऊर्जेतील तांत्रिक अडचणी.*
ते
म्हणाले,
*“कोळशावर चालणाऱ्या औष्णिक प्रकल्पांमुळे प्रदूषण वाढतंय. पण ते टाळून एक स्वच्छ भारत घडवायचा असेल, तर आपल्याला तांत्रिक परिष्करण करावं लागेल.”* (तांत्रिक परिष्करण म्हणजे त्या तांत्रिक बाबी किंवा प्रणालीचे निरंतर संशोधन, सुधारणा, आणि तांत्रिक स्तरावर त्याचं उत्तम रूपांतर करणे)
*ते ग्रिड
स्थिरतेबद्दल, डेटा विश्लेषण, SCADA, IoT आधारित उपाय, आणि डीकार्बनायझेशनच्या दिशेने भारताची
वाटचाल यांचा अगदी जमिनीवरचा अनुभव सांगत होते.*
अभियंत्यांना त्यांनी सांगितलं –
*"तुमचं काम फक्त ब्रेकर ओपन किंवा क्लोज करणे नाही, तर देशाची भविष्यातली वीजसुरक्षा तयार करणं आहे."*
🌱 *भाग ४ – भविष्याची
दृष्टी : 'हरित उर्जेकडे झेप'*
या टप्प्यावर प्रकाश सरांचा चेहराही उर्जित झालेला होता – *कारण ते आता Net-Zero Emissions, ऊर्जा साठवण (Battery Storage), Hydrogen Mission, Offshore Wind आणि Smart Grid Infrastructure यावर बोलत होते.*
ते
म्हणाले –
*"भारत फक्त वीज निर्माण करणारा देश नाही राहणार. तो उर्जेचा जागतिक नेता होणार आहे – आणि त्या प्रवासात तुम्ही आहात!"*
त्यांनी भारत सरकारच्या 2070 पर्यंतच्या Net Zero संकल्पनेवर भाष्य केलं आणि अभियंत्यांना विनंती केली की,
*"तुमच्या कल्पनाशक्तीच्या उंबरठ्यावर उभं राहून तुम्ही भविष्यातली ऊर्जा योजना ठरवाल."*
*🔔 भाग ५ – धक्का
तंत्र : 'मनाचा ठोका
चुकवणारी स्फूर्ती'*
प्रकाश
सरांच्या मार्गदर्शनाचा शेवट झाला तो केवळ माहितीने नव्हे, तर अंतर्मुख करणाऱ्या प्रेरणेनं.
ते
म्हणाले –
*"विद्युत प्रवाह चालू ठेवणं ही यंत्रणांची जबाबदारी असते, पण त्या प्रवाहाला ‘उजेडात’ रुपांतरित करणं ही तुमची आहे."*
त्यांनी टेबलावर जोरात टक् केले आणि म्हटलं –
*"एक अभियंता म्हणजे राष्ट्राच्या हृदयात चालणारा स्पंदनदाता. यशाची कुठलीही साखळी 'विचार + प्रयत्न + धैर्य' या तीन नाड्यांनी विणलेली असते."*
त्यांच्या बोलण्याने अनेकांच्या डोळ्यांत प्रेरणेचे चमकते किरण चमकले.
*🔚 उपसंहार – 'उर्जेच्या नव्या पर्वाकडे वाटचाल'*
सभागृहातील
प्रत्येक नवोदित अभियंता आता केवळ 'प्रशिक्षणार्थी' नव्हता, तर देशाच्या उर्जेसंस्कृतीचा वाहक झाला होता.
*प्रकाश सरांचं मार्गदर्शन म्हणजे केवळ एक सत्र नव्हे, तर भारतीय ऊर्जा क्षेत्राची अंतर्यात्रा होती* – *जिथे इतिहास, वर्तमान, आणि भविष्य सगळं एकाच श्वासात समाविष्ट होत होतं.*
*आणि या प्रवासात
त्यांनी दाखवलेली 'प्रकाशवाट' – ती आजही
त्यांच्यासोबत उजळत आहे.*
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा