#*"ज्ञान, शिस्त आणि सेवा – हीच तुमची खरी ताकद आहे. उपकरणांची भाषा समजून घेतली, तर ती तुमचा विश्वासू सहकारी ठरते."* *कथा शीर्षक: "जितेंद्र सरांचं प्रेरणादायी मार्गदर्शन – महापारेषणातील उपकरणांचं सामर्थ्य"*
✍️ *लेखन* - सुनिलदत्त
कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी
*स्थळ* : IIM नागपूर
*प्रसंग* :
महापारेषणच्या नवोदित सहाय्यक अभियंत्यांसाठी प्रेरणा पातळी प्रशिक्षण सत्र
*वेळ* : एक शांत, सुबक आणि ऊर्जावान सकाळ
नव्या उमेदीनं भरलेले, ज्ञानाच्या शोधात धावणारे तरुण अभियंते एका अनोख्या प्रवासाच्या सुरुवातीला होते. प्रशिक्षणाचं ठिकाण होतं IIM नागपूर, आणि त्यांचे मार्गदर्शक होते महापारेषण क्षेत्रातील तज्ज्ञ, *जितेंद्र सर — अनुभवाचा अफाट सागर आणि तांत्रिक सखोलतेचा दीपस्तंभ.*
सर जेव्हा बोलायला उभे राहिले, तेव्हा त्यांच्या *आवाजात ज्ञानाचं गांभीर्य, अनुभवाची खोली, आणि प्रेरणेचा झरा* यांचा सुरेख संगम होता. त्यांनी *केवळ तांत्रिक माहिती दिली नाही, तर त्या माहितीमागचं कार्य, विचार आणि जबाबदारीचं भान जागं केलं.*
*भाग १: करंट
ट्रान्सफॉर्मर्स (CTs) – अदृश्य रक्षक*
" *विद्युत प्रवाहाचं मोजमाप करणं म्हणजे केवळ आकड्यांचा खेळ नाही, तर संपूर्ण यंत्रणेच्या सुरक्षिततेची पहिली पायरी आहे,* " जितेंद्र सर म्हणाले.
*CTs म्हणजे यंत्रणेतलं 'कॅलिब्रेटेड डोळं'* – *जे जास्तीचा प्रवाह ओळखतं, त्याच्या अचूकतेवर रिले निर्णय घेतात आणि संपूर्ण यंत्रणेला अपघातापासून वाचवतं.*
ते पुढे म्हणाले, *"जसं आपल्या जीवनात योग्य निर्णय घेण्यासाठी वस्तुस्थिती समजणं आवश्यक असतं, तसंच CTs च्या अचूकतेवर संपूर्ण उपकेंद्राची कार्यप्रणाली अवलंबून असते."*
प्रशिक्षणार्थ्यांनी
जाणून घेतलं:
CTs ची रचना, कार्यपद्धती आणि विविध प्रकार
मोजणी
आणि सुरक्षा सर्किट्समधील त्यांची भूमिका
प्रत्यक्ष अनुप्रयोग आणि देखभाल
*भाग २: PTs आणि CVTs – उच्चदाबातील
निरीक्षक*
*"उच्च
व्होल्टेजसारखा धोका असतो तो केवळ त्याच्या ताकदीमुळे नाही, तर त्याच्या अदृश्यतेमुळेही!* " सर स्पष्टपणे म्हणाले.
*त्यांच्या मते, PTs आणि CVTs ही उपकरणं म्हणजे यंत्रणेला जणू 'टेलिस्कोप' – दूरवर चालणाऱ्या व्होल्टेज बदलांना सुरक्षित अंतरावरून पाहण्याचं सामर्थ्य.*
या
सेगमेंटमध्ये स्पष्ट झालं:
व्होल्टेज
मापनाची आवश्यकता
CVTs चं सिग्नल
ट्रान्समिशनमधील महत्त्व
दोघांमधील
डिझाईन व अनुप्रयोगातील फरक
*प्रत्येक अभियंत्याला जाणवलं की, यंत्रणेत बारीक लक्ष आणि सुस्पष्ट डेटा हे किती अमूल्य आहे.*
*भाग ३: लाइटनिंग
अरेस्टर्स – महावीजेपासून रक्षण करणारे योद्धे*
*"विजेचा कडकडाट अचानक येतो, पण त्याचा परिणाम दीर्घकाळ टिकतो,* " सरांनी ओघवत्या शैलीत सांगितलं.
*लाइटनिंग अरेस्टर्स म्हणजे आपल्या यंत्रणेची 'संरक्षक ढाल* "'. ओव्हर व्होल्टेजचे आघात झेलून, उपकरणांना वाचवण्याचं काम ही ढाल निसंकोचपणे करत राहते .
तांत्रिक चर्चा झाली:
LA चं कार्य –
ट्रांझिएंट व्होल्टेजला जमिनीत वळवणे
निवड
करताना विद्युत पॅरामिटर्सचं महत्त्व
योग्य ठिकाणी इंस्टॉलेशन, अर्थिंग आणि देखभाल
*भाग ४: इन्सुलेटर –
यंत्रणेतलं गुप्त सामर्थ्य*
*"जसं आपलं मानसिक संतुलन आपल्याला बाह्य ताणतणावांपासून वाचवतं, तसंच इन्सुलेटर हे विद्युतीय ताणाच्या यंत्रणेत अविभाज्य अंग आहे."*
सरांनी
विविध प्रकारच्या इन्सुलेटरचा परिचय दिला:
पोर्सलीन, कंपोजिट, डिस्क, पोस्ट टाइप इत्यादी
फ्लॅशओव्हर, पंक्चर, डस्टिंग यांसारख्या
समस्यांपासून संरक्षण
नियमित तपासणी व स्वच्छता पद्धती
*भाग ५: देखभाल –
विश्वासाचा खरा पाया*
*"कोणतीही यंत्रणा ही एक दिवस यशस्वी होते, पण ती यश सतत टिकवायचं असेल, तर देखभाल ही अनिवार्य आहे,"* सर ठामपणे म्हणाले.
ते
पुढे म्हणाले:
रूटिन
तपासणी, ऑईल सॅम्पलिंग व
डायलेक्ट्रीक स्ट्रेंथ
इन्सुलेशन
रेसिस्टन्स चाचणी
LA चे लीकज करंट, फिजिकल डॅमेज
लॉगबुक्समध्ये नोंदी ठेवण्याचं शिस्तबद्ध महत्त्व
यामध्ये
त्यांनी एक सुंदर उपमा दिली –
*"जसं गाडी चालवत असताना आपण नियमित सर्व्हिसिंग करतो, तसंच सबस्टेशनमधील प्रत्येक उपकरणाची आरोग्य तपासणी ही आवश्यक असते."*
*उपसंहार* :
*यंत्रणा, शिस्त आणि सेवा –
यशाचे त्रिसूत्र*
जितेंद्र
सरांचे अंतिम शब्द अजूनही कानात घुमत होते –
*"ज्ञान, शिस्त आणि सेवा – हीच तुमची खरी ताकद आहे. उपकरणांची भाषा समजून घेतली, तर ती तुमचा विश्वासू सहकारी ठरते."*
*या एका दिवसात, सरांनी तांत्रिक ज्ञानाचं केवळ संकलन दिलं नाही, तर त्यामागचं 'भान' दिलं. त्यांच्या मार्गदर्शनाने प्रत्येक प्रशिक्षणार्थीच्या मनात आत्मविश्वासाचा प्रकाश पेटला.*
जणू विद्युत शक्तीच्या अदृश्य प्रवाहासारखं, जितेंद्र सरांचं मार्गदर्शन प्रत्येक मनात सामावलं – हळूहळू, पण ठामपणे.
*त्यादिवशी IIM नागपूरमध्ये केवळ प्रशिक्षण नव्हतं, ते एक प्रेरणादायी परिवर्तन होतं – जे अभियंता म्हणून नाही, तर जबाबदार अभियंता म्हणून जन्म घेण्याचा क्षण ठरला.*
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा