*कथा शीर्षक: डिजिटल दिवा

 #*"जग बदललंय, आणि आपल्यालाही बदलावं लागेल.*

#*'डिजिटल दिवा' म्हणजे काय? – प्रत्येक ABT मीटर, प्रत्येक AMR सिग्नल, NTMC मधला प्रत्येक अलर्ट – हे दिवेच आहेत.*

#*पण हे दिवे केव्हा उजळतात? – जेव्हा तुम्ही कर्तव्यपथावर चालत राहता."*                      

*कथा शीर्षक: डिजिटल दिवा

✍️ *लेखन* - सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी                          *भूमिका:*

महापारेषणच्या आयआयएम नागपूर केंद्रात नव्याने रुजू झालेल्या सहाय्यक अभियंत्यांसाठी आयोजित ‘प्रेरण पातळी प्रशिक्षण’ सत्रात आजचे वक्ते होते *गणेश सर – एक अनुभवी, तडफदार आणि विचारांनी झणझणीत अभियंता.*

मंचावर त्यांची एंट्री म्हणजेच एका विलक्षण अनुभवकथनाची सुरुवात होती. नजरेत असलेली नितळ चमक, आवाजात ऊर्जा आणि शब्दांमध्ये अनुभवाची खोली... सगळं सभागृह स्तब्ध होतं.

*गणेश सरांनी सुरुवात केली...*

"साल 2020. मी एका ग्रामीण भागातील उपकेंद्रात कार्यरत होतो. जून महिना. तापलेल्या उन्हाने जमीन भाजून निघाली होती, आणि त्या गावात दर आठवड्याला अनपेक्षित लोड शेडिंग होत होती. लोक त्रस्त झाले होते. शेतीवर परिणाम होत होता आणि सगळ्या यंत्रणेकडे संशयाने बघितलं जात होतं."

*त्यांनी डोळे उघडे ठेवून आठवणींचा पट उलगडत पुढे सांगितलं —*

"एका संध्याकाळी, एक ७० वर्षांचे वृद्ध आजोबा हातात बिल घेऊन माझ्याकडे आले आणि थेट विचारलं, ‘बाबा, आम्ही वेळेवर बिल भरतो... पण लाईटचं काय?’

त्या एका प्रश्नाने माझ्या मनात वीज व्यवस्थेतील माझी  भूमिका नव्याने मला समजली . *त्या दिवशी समजलं — आपण केवळ तांत्रिक प्रणाली चालवत नाही, आपण लोकांचा विश्वास जपतो आहोत."*

*ABT आणि AMR — तांत्रिकतेमागचं तत्त्वज्ञान:*

"तेव्हाच मी ABT (Availability Based Tariff) व  AMR  मीटरिंग प्रणालीचा अभ्यास करत होतो. ही फक्त एक मोजणी यंत्रणा नाही, तर विश्वासाचं डिजिटल प्रतिबिंब आहे.

*प्रत्येक युनिटचा प्रामाणिक हिशेब, पारदर्शकता, आणि समर्पित सेवा हे या प्रणालीचं ब्रीद आहे.*

ही प्रणाली केवळ बिल देत नाही, तर वीज चोरी, अनियमितता आणि तांत्रिक बिघाडांचा मागोवा घेऊन सुधारणा सुचवते."

"मी त्या गावात *AMR – Automated Meter Reading* चा पायलट प्रकल्प सुरू केला.

लाखमोलाचा डेटा मला मिळत होता. गावाचा  वीजवहनाचा  नकाशाच बदलू लागला "

*DSM आणि NTMC – जबाबदारीच्या नव्या परिमाणांची ओळख:*

*"Demand Side Management (DSM) शिकवतं  की वीज निर्मितीपेक्षा तिचं  नियोजन अधिक महत्त्वाचं आहे.*

गावातील प्रत्येक ग्राहकाच्या वापर पद्धतीचा अभ्यास करून आम्ही भार नियमन केलं.

लोड शेडिंग हळूहळू नाहिसं झालं. गावात अंधार नसायचा – केवळ दिवेच नव्हे, तर आशेचे किरण पेटू लागले."

*"या सगळ्या डेटाचं संकलन थेट NTMC – National Transmission Monitoring Centre मध्ये होत होतं.*

एका रात्री NTMC वरून फोन आला – *'तुमच्या झोनमध्ये अचानक पीक आला  आहे. लोड टाकू शकतो का?'* (अचानक पीक म्हणजे त्या भागात अचानक वीज मागणीत वाढ होणं — जसं की सण, कार्यक्रम, तापमानातील बदलामुळे एसी किंवा पंपांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होणं. या वेळी ग्रीडवर अधिक भार येतो. जर लोड पूर्वनियोजित नसेल, तर ग्रीड कोसळू शकते .)

मी उत्तर दिलं – *‘हो. आमचा  DSM डेटा तयार आहे.’* ("DSM डेटा तयार आहे" — याचा अर्थ त्यांच्याकडे त्या झोनचा पूर्वतयारी केलेला वीज वापर डेटा उपलब्ध होता. )

*त्या रात्री अपटाईम 100% राहिला."* (त्या रात्री कोणताही व्यत्यय न येता अखंड वीज पुरवठा झाला – म्हणजेच अपटाईम 100% राहिला.)

(*थोडक्यात अर्थ:* गणेश सरांनी DSM डेटा आधीच तयार ठेवला होता. त्यामुळे NTMC ने अचानक लोड टाकण्याची मागणी केली, तरीही त्यांनी तो सहजपणे सांभाळला. कोणतीही अडचण न येता पूर्ण वीजपुरवठा सुरू राहिला.)                                                                                                           

*मन जिंकण्याचं शास्त्र:*

*"अभियंत्यांनो, मी काही मोठं केलं नाही.*

*मी फक्त डेटा वाचला... आणि माणसांचं मन जिंकलं."*

*"आज आपल्या हाती EMS, SCADA, ABT, AMR, DSM, NTMC सारखी अफाट यंत्रणा आहे – पण या यंत्रणांना धार फक्त तुमच्यातल्या सेवाभावानेच मिळते."*

*"तंत्रज्ञान शुद्ध असतं, पण ते जिवंत होण्यासाठी गरज असते – जबाबदारीने झगमगणाऱ्या मनाची."*

*कथा संपते... पण प्रेरणा सुरू होते:*

गणेश सर शेवटी म्हणाले,

*"जग बदललंय, आणि आपल्यालाही बदलावं लागेल.*

*'डिजिटल दिवा' म्हणजे काय? – प्रत्येक ABT मीटर, प्रत्येक AMR सिग्नल, NTMC मधला प्रत्येक अलर्ट – हे दिवेच आहेत.*

*पण हे दिवे केव्हा उजळतात? – जेव्हा तुम्ही कर्तव्यपथावर चालत राहता."*

संपूर्ण सभागृह स्तब्ध होतं.

तेवढ्यात शांततेत एक नाद घुमत होता – ‘ *प्रेरणेचा आवाज!’*

शेवटचं एक वाक्य:

*"विद्युतक्रांती ही केवळ तंत्रज्ञानाची नाही, ती अनुभव, निरीक्षण आणि सेवाभावातून घडणारी गोष्ट आहे — आणि तुम्ही ती घडवणारे आहात." ⚡*

💡🔌⚡

 *– समाप्त –*

*हे कथानक म्हणजे केवळ एका अभियंत्याचा प्रवास नाही, तर संपूर्ण तांत्रिक व्यवस्थेला माणुसकीच्या नजरेतून पाहण्याचा एक झपाटून टाकणारा अनुभव आहे.*