*“TBCB प्रकल्प” म्हणजे केवळ टेंडर नाही—तो आहे तुमचा तपश्चर्येचा ताम्रपट!*
🛡️*कथा शीर्षक: “स्पर्धेच्या रणांगणात – भूषण सरांचं पाठबळ”*
( TBCB प्रकल्पाची कथा) ✍️ *लेखन*- सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, महापारेषण जेजुरी. *प्रस्तावना*
IIM नागपूरच्या व्याख्यानगृहात सकाळी शिस्तबद्ध शांतता पसरली होती. हॉलमध्ये बसलेले होते नवोदित सहाय्यक अभियंते—डोळ्यांत जिज्ञासा, मनात थोडा संभ्रम. आज भूषण सर ‘TBCB (Tariff Based Competitive Bidding ) प्रकल्प व्यवस्थापन: फिल्ड इंजिनिअरकडून अपेक्षा’ या विषयावर मार्गदर्शन करणार होते. पण पहिल्याच वाक्यात त्यांनी जणू सगळ्यांच्या हृदयात ठिणगी पेटवली.
“मित्रांनो,” त्यांनी सुरुवात केली,
*“युद्धात तलवार चालवणारा योद्धा जितका महत्त्वाचा, तितकाच महत्त्वाचा असतो मागे उभा राहून रणनीती आखणारा सेनापती. पण TBCBच्या रणभूमीत, आपण दोन्ही भूमिका एकाच वेळी निभावणार आहोत!”*
🛡️ *अध्याय १: TBCB (स्पर्धात्मक निविदा पद्धती ) म्हणजे काय?*
भूषण सरांचा स्वर तांत्रिक पण ओघवता होता. त्यांनी Electricity Act 2003, RfQ, RfP, TSA, आणि ऑगस्ट 2021 मधील सुधारणा यांचा मागोवा घेतला. घटक - अर्थ / भूमिका
Electricity Act 2003(विद्युत अधिनियम, 2003) - विद्युत क्षेत्रात सुधारणा, स्पर्धा, खासगी सहभाग यांना चालना
RfQ (Request for Qualification)- पात्र कंपन्यांची छाननी
RfP (Request for Proposal) -पात्र कंपन्यांकडून दर व कार्यप्रणाली मागवणे
TSA (Transmission Service Agreement)- सेवा करार – जबाबदाऱ्या व हक्क
ऑगस्ट 2021 सुधारणा दीर्घकालीन धोरणात्मक बदल, खासगी गुंतवणुकीसाठी वातावरण निर्माण
कागदांवरच्या अक्षरांतून त्यांनी उर्जेचा एक प्रवाह निर्माण केला. *“TBCB म्हणजे स्पर्धा, पण सत्तेसाठी नाही—गुणवत्तेसाठी. इथे दर आधी ठरतो, मग काम सुरू होतं. RTMमध्ये उलटं असतं.”*
त्यांनी एका युद्धनितीसारखं स्पष्ट केलं:
*बाब * - Regulated Tariff Mechanism(RTM). - Tariff-Based Competitive Bidding*
*दर ठरवणं* कामानंतर -आधी दर,- मग काम
*कंपनी* -SPV गरजेची नाही -SPV अनिवार्य
*कालावधी* -५ वर्षे -३५ वर्षे
*जोखीम* -सरकारकडे -विकसकाकडे
*दंड* -तुलनेनं कमी -अधिक कडक
थोडक्यात *RTM ही खर्चावर आधारित सरकारी नियंत्रणाखालील दरपद्धती आहे. यात स्पर्धा कमी, पण स्थिरता जास्त.*
*TBCB ही स्पर्धेवर आधारित पारदर्शक निविदा पद्धत आहे – जिथे अभियंत्यांना रणभूमीवर लढावे लागते.*
भूषण सरांचे शब्द केवळ माहिती देत नव्हते—ते ध्येय निर्माण करत होते.
⚔️ *अध्याय २: रणभूमी आणि संधी*
तेव्हा त्यांनी आकड्यांची उजळणी केली—पण ह्या आकड्यांना आत्मा होता. ते आकडे नव्हते, तर ‘संधींची घोषणा’ होती.
*₹८६,६५६ कोटींचे TBCB प्रकल्प २०३३-३४ पर्यंत!*
*४६,५०० मेगावॅटची ट्रान्समिशन क्षमता वाढवायचं उद्दिष्ट!*
*त्यांच्या स्लाइडवर झळकले Washi, Saswad, Jalna, Sakoli, Umred हे 400 kV चे प्रकल्प.*
ते म्हणाले—
*“हे प्रकल्प म्हणजे तुमचं रणांगण… आणि तुमचं अभिषेकक्षेत्र.”*
🧠 *अध्याय ३: अभियंत्यांची भूमिका – रणातले सेनानी*
भूषण सर प्रत्येकजणाकडे रोखून बघत म्हणाले—
*“Pre-bid मध्ये तुम्ही युद्धाच्या आधीचा गुप्तचर असता—सर्व्हे करा, जमीन किती लागेल ते विचारा, ROW चा अभ्यास करा.”*
*“Post-bid मध्ये तुम्ही समोर उभा असलेला सेनानी—डिले होणार नाहीत याची काळजी घ्या, प्रगती अहवाल अचूक ठेवा, Force Majeure चे योग्य दस्ताऐवजीकरण करा.”*
Force Majeure (फोर्स मॅज्यूर) हा एक फ्रेंच शब्द असून, त्याचा अर्थ आहे "प्रकृतीक किंवा अपरिहार्य शक्तींमुळे निर्माण होणारी अनपेक्षित परिस्थिती." Force Majeure म्हणजे अशी घटना —
" *जिची जबाबदारी कोणावरही येत नाही, पण जिची नोंद करून नियमात सवलत घेता येते."*
उद्योग, प्रकल्प व्यवस्थापन, ठेके (contracts), व कायद्याच्या संदर्भात " Force Majeure चा खूप महत्त्वाचा उपयोग होतो.
*“तुमचं काम नजरेआड असतं, पण परिणाम एखाद्या अदृश्य शिल्पकलेसारखा अवीट ठसा उमटवतं.”*
*⚙️ अध्याय ४: TBCB – एक माइंडसेट बदल*
त्यांनी थोडं थांबत एक वाक्य म्हंटले —
*“सरकारी अभियंता अजूनही RTMच्या सावलीत वावरतो… पण TBCB म्हणजे गादीवरचा खेळ नाही—ती आहे ग्लेडियेटरची रिंग.”*
("ग्लेडियेटरची रिंग" म्हणजे एक अत्यंत स्पर्धात्मक, कठीण आणि धोकादायक रणभूमी, जिथे केवळ कौशल्य, धैर्य आणि जिगर असलेलेच टिकतात. हा शब्दप्रयोग प्राचीन रोमन साम्राज्यातील ग्लेडियेटरच्या युद्धावरून घेतला आहे.)
ते पुढे म्हणाले—
*“इथे ‘काम सुरु करा’ हे आदेश येण्याआधीच तुम्हाला १० पावलं पुढे असावं लागतं. इथे निर्णय लवकर घ्यावे लागतात, कारण वेळेचा खटाटोप म्हणजे शस्त्र आहे, आणि अचूकता म्हणजे कवच.”*
🔚 *समारोप – एक शपथ*
तेव्हा त्यांनी जालना प्रकल्पाची केस स्टडी सांगितली—
*“एका अभियंत्याने ROW साठी स्वतःचा वेळ दिला, स्थानिक प्रशासनाशी सतत समन्वय साधला, आणि ३ महिन्यांचं काम २ महिन्यांत पूर्ण केलं.”*
ते पुढे म्हणाले—
*“हीच आहे TBCB योद्ध्याची ओळख—ज्याचं नाव फाईलवर नाही, तर ट्रान्सफॉर्मरवर कोरलं जातं. आणि तो ट्रान्सफॉर्मर म्हणजे फक्त तांत्रिक यंत्र नव्हे—तोच तुमचा ‘ताम्रपट’ आहे!”*
📝 कथा संपत असते तेव्हा...
एका नवोदित अभियंता प्रतिक्रिया देतो.
*“सर, TBCBचं नाव आजवर कागदावर वाचलं होतं… पण आज ते रक्तात शिरलं.”*
*शेवटची भावना...*
TBCBसारख्या तांत्रिक, जटिल आणि आव्हानात्मक प्रकल्पात काम करणं म्हणजे केवळ सरकारी कागदांवर सही करणं नव्हे—तर एक युद्ध आहे. इथे प्रत्येक अभियंता राजवीर असतो—जो फक्त आदेश पाळत नाही, तर रणशूरतेने निर्णय घेतो, जबाबदारी पेलतो आणि विजयी होतो.
*कारण शेवटी... तांत्रिकतेचंही एक हृदय असतं—जेव्हा ते प्रेरणेनं धडधडतं, तेव्हा इतिहास घडतो.*
*🔺 “TBCB प्रकल्प” म्हणजे केवळ टेंडर नाही—तो आहे तुमचा तपश्चर्येचा ताम्रपट! 🔺*
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा