*आरवची ठिणगी भाग २-स्वागत, विस्मय आणि विद्युत विश्वाची दारं*

 *आरवची ठिणगी भाग २-स्वागत, विस्मय आणि विद्युत विश्वाची दारं*

                                       (लेखन: सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता, ४०० केव्ही ग्रहण केंद्र, महापारेषण, जेजुरी)

 "बॉस, आता तू वरिष्ठ झालास रे!"

हेल्मेटवर टकटकावणाऱ्या जुन्या सहकाऱ्याच्या मिश्किल शब्दांनी आरवच्या चेहऱ्यावर हलकंसं हास्य उमटलं, पण 'वरिष्ठ' या शब्दाचा भार त्याच्या मनात अलगद उतरला. कालपरवाच तर तो "CT आणि PT मध्ये काय फरक?" असा निरागस प्रश्न विचारणारा होताच!

त्याच क्षणी, त्याच्या मनात आसावरी मॅडमच्या शब्दांचा आवाज घुमला –

*"एक अभियंता म्हणजे सतत शिकणारा, आणि शिकवणं हेच त्याचं खऱ्या अर्थानं वरिष्ठ होणं!"*

 🌟 आजचा दिवस वेगळाच होता.

स्थळ – IIM नागपूर.

प्रसंग – महापारेषणच्या नव्या उमेदवारांचं स्वागत.

 

स्वच्छ पोषाख, टापटीप बूट, आणि डोळ्यांत विद्युत ठिणग्यांसारखा झळाळणारा आत्मविश्वास!

आरव सभागृहात पाऊल टाकताच क्षणभर नजरा त्याच्यावर स्थिरावल्या.

त्याने ओळखीच्या स्मितहास्याने सुरुवात केली –

 

*"मित्रांनो, तुमचं मनःपूर्वक स्वागत आहे – महापारेषणमध्ये!*

इथे वीज फक्त वहात नाही – *इथे प्रत्येक वॅटमागे एक कल्पना असते, एक ध्येय असतं, आणि त्या मागे असतो एक झपाटलेला अभियंता!"*

 

🔎 *महापारेषण – एक झपाट्याचा प्रवास*

"तुम्हाला माहीत आहे का, MSETCL म्हणजे काय?"

*Massive Setup of Energetic, Charged-up, Talented Learners!*

 

▪️ ७४२ उच्चदाब उपकेंद्रे

▪️ *५१,५१८* सर्किट किमी लांबीची वीजवाहिनी

(म्हणजे *पृथ्वीच्या घेरापेक्षाही जास्त – पृथ्वीचा सर्कम्फरन्स आहे ४०,०७५ किमी*)

▪️ १,३८,५९८ MVA रूपांतरण क्षमता

▪️ १२,७८४ MVAR रिअॅक्टिव्ह पॉवर क्षमता

▪️ *१५,०००* हून अधिक कर्मचारी

 

*“आपलं व्हिजन?”*

विश्वसनीय, शाश्वत आणि जागतिक दर्जाची वीज पारेषण व्यवस्था निर्माण करणं.

*“आणि मिशन?”*

सुरक्षित, दर्जेदार आणि सतत सेवा – महाराष्ट्राच्या प्रत्येक कोपऱ्यात पोहोचवणं.

 

💠 *महापारेषण – एक प्रेरणास्रोत नेतृत्व*

आरवने उमेदवारांकडे बघत सांगितलं —

"या संस्थेचं नेतृत्व करणाऱ्या मंडळींची ओळख ही केवळ औपचारिक माहिती नसून, ही तुमच्यासाठी एक प्रेरणागाथा आहे!"

 

🔷 *डॉ. संजीव कुमार, CMD* सर

IAS अधिकारी, २०+ वर्षांचा अनुभव, किंग्स कॉलेज लंडनचे पदवीधर – *धोरण, दूरदृष्टी, आणि नाविन्यतेचं प्रतीक*.

 

🔷 *श्री. सतीश चव्हाण,* संचालक (संचलन)

*३७ वर्षांचा प्रदीर्घ अनुभव,* *Mahatransco व Mahavitaran मधील  कारकीर्द. ग्रीड व्यवस्थापनात तज्ञ.*

 

🔷 *श्री. अविनाश निंबाळकर*, संचालक (प्रकल्प)

*कनिष्ठ अभियंता ते संचालक – एक प्रेरणादायी प्रवास.  IIM नागपूरमध्ये प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट शिक्षण.*

 

🔷 *श्री. सुगत गमरे, संचालक* (मानव संसाधन)

TISS पदवीधर, HR क्षेत्रातील २५ वर्षांचा अनुभव. *नेतृत्वविकास व कर्मचारी कल्याणात तज्ज्ञ*.

 

🔷 *श्रीमती तृप्ती मुधोळकर, संचालक (वित्त)*

पहिल्या महिला संचालक,  *वित्तीय शिस्त व पारदर्शकतेच्या नव्या परंपरा रुजवणाऱ्या.*

 

🔷 *श्री. शशांक जेवळीकर,* कार्यकारी संचालक, MSLDC

IIT कानपूर पदवीधर, *ग्रीन एनर्जी ट्रान्सिशन आणि ग्रीड ऑपरेशनचे तंत्रज्ञ नेतृत्व.*

 

⚡ *"सबस्टेशन म्हणजे जादुई जागा!"*

आरव पुन्हा आपल्या नोट्सकडे वळला –

“सबस्टेशन म्हणजे विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि जबाबदारी यांचं विलक्षण संगम.

*इथे प्रत्येक उपकरणाच्या मागे एक शास्त्र आहे… आणि एक भावना आहे!”*

 

तेवढ्यात एक जिज्ञासू आवाज ऐकू आला.

*"सर… CT आणि PT यांच्यातला फरक प्रत्यक्ष दाखवता येईल का?"*

प्रश्न विचारणारा होता – महेश, डोळ्यांत प्रचंड उत्सुकता.

 

आरव स्मितहास्य करत म्हणाला –

"महेश, नेमकं हेच मीही विचारायचो!  45 दिवस चालणाऱ्या विविध  सत्रात केवळ फरकच नाही, तर त्या *उपकरणांच्या मागचं तंत्रज्ञान, भावना आणि जबाबदारी* सुद्धा आपल्याला समजणार आहे! थोडा धीर धरा"

 

तो थोडा थांबला... आणि पुढे म्हणाला –

"आपली पुढची सत्रं म्हणजे —

*‘Transformer मधला विश्वास, Switchgear मधली सुरक्षा, आणि Relay मधला निर्णय!’*

 

...पण त्याआधी —

 आपण शिकणार आहोत —

*******.

 

🔋 असाच प्रवास सुरू होता – आरवच्या ठिणगीचा!

*जिथे प्रत्येक ठिणगी, विद्युत ज्ञानाचं दीपवत उजळत होती – नव्या पिढीसाठी.*

 

महेशच्या नोटबुक मध्ये अक्षर उमटली.... *प्रशिक्षण म्हणजे फक्त ज्ञान देणे नाही तर ज्ञानासोबतच जिज्ञासा जागवणं, आत्मविश्वास जागवणं.*

 

*क्रमशः*

*कथा: “आरव सर आणि महापारेषण लोगोची कथा – महापारेषणचा तेजस्वी अर्थ”*

 *#"क्लासरूम मोमेंट" जिथं एक चिन्ह एक प्रेरणा बनलं!*

 *कथा: “आरव सर आणि महापारेषण लोगोची कथा – महापारेषणचा तेजस्वी अर्थ”*

 लेखन- सुनिलदत्त कुलकर्णी कार्यकारी अभियंता 400 के व्ही ग्रहण केंद्र जेजुरी

(IIM नागपूरच्या क्लासरूममधील एक प्रेरणादायी क्षण)

 दृश्य:

 IIM नागपूर –  क्लासरूम. (CR 002)

 दुपारी तीन. खिडकीबाहेर झरझर पाऊस. वर्गात  प्रशिक्षणार्थी.

Projector screen वर झळकतो – MSETCL चा लोगो.

 आरव सर (हसत):

“तर, हा फक्त logo वाटतोय?

पण खरं सांगायचं तर, हा *लोगो आहे आपल्या सेवा, संकल्प आणि सामर्थ्याचा झेंडा!”*

 

🔴 *लाल रंग* – *ऊर्जा आणि निर्धाराचे प्रतीक*

आरव सर (उत्साहाने):

 *“लाल म्हणजे काय?*

‘मी आहे ऊर्जा!

मी आहे ती झंझावाती धारा जी महाराष्ट्राला उजाळते!’”

 “हा रंग असतो तेव्हा कामाचा थकवा जाईल,

कारण तो रंग स्मरतो की आपण वीज वाहतोय – आशा वाहतोय!”

 

⚡ *तिरक्या लाटा – जोडणी, गती आणि गतिशीलतेचे चित्रण*

आरव सर:

“या लाटा फक्त रेखाचित्र नाहीत – त्या आहेत विद्युतवाहिन्यांची स्पंदने.

‘मी जोडतो गावांना शहरांशी,

मी वाहतो प्रकाशाच्या दिशा!’”

 

〰️ *तीन रेषा* – *समतोल आणि स्थिरतेचा आधारस्तंभ*

आरव सर थोडं गंभीर होतात:

“या तीन रेषा म्हणजे आपल्या कामाचं मूलभूत तत्त्व –

✅ तीन टप्प्यांची AC वीज

✅ समतोल

✅ आणि अखंडता”

 

🏭 *लोगो – एक तेजस्वी वचन*

आरव सर (डोळे भिडवत म्हणतात):

*“हा लोगो म्हणतो:*

‘मी आहे अखंड व विश्वासार्ह वीजपारेषणाचं वचन.

मी आहे प्रगतीच्या प्रत्येक क्षणात तुम्हाला उजळवणारा प्रकाश.’”

 

⚡ क्षणभर थांबून – *फ्लॅशबॅक*

(आरव सर एका क्षणासाठी थांबतात. नजरेत एक आठवण.)

 

आरव सर:

*“एक वेळ होती* – कोल्हापूरला प्रचंड महापुर आला होता. सगळं शहर अंधारात.

आम्ही १० लोक, दीड दिवस झोप न घेता  काम करत होतो – खोल पाण्यात, टाॅवर लाईन जोडणीचं काम.

तेव्हा एका वृद्ध महिलेनं हात जोडून फक्त एवढंच म्हटलं होतं –

*‘बाबांनो, तुम्ही देव आहात. आम्हाला पुन्हा उजेड दिला.’”*

 

त्यांची नजर थेट महेशकडे:

 

“तेव्हा समजलं – *हा लोगो केवळ डिझाईन नाही*…

*तो आहे विश्वास. तो आहे प्रेरणा.”*

 

*“आपण वीजपारेषण करतो तेवढंच नाही*,

*आपण लोकांच्या जगण्यात उजेड पारेषित करतो* –

आणि हे करताना… आपल्याला पुढं नेतं —

फक्त एक छोटं चिन्ह… *एक तेजस्वी लोगो!*” 🌟⚡

 

महेशसारख्या अनेक प्रशिक्षणार्थ्यांच्या मनात त्या दिवशी काहीतरी बदललं…

MSETCL चा लोगो आता त्यांच्या नजरेत नव्याने उजळत होता — *एक गौरवशाली जबाबदारी* म्हणून.

 

*कथा: "विद्युतवाटेचा वारसा – आरव सरांसोबत महापारेषणचं उजळ भविष्य"*

 *#काम म्हणजे ‘कर्तव्य’ आणि टीम म्हणजे ‘कुटुंब.’”*

 *#प्रकाश फक्त पुरवायचा नसतो. तो लोकांच्या मनात जागवायचा असतो*

  *कथा: "विद्युतवाटेचा वारसा – आरव सरांसोबत महापारेषणचं उजळ भविष्य"*

(IIM नागपूर, इंडक्शन ट्रेनिंगमध्ये एक अविस्मरणीय सत्र)*

✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता , महापारेषण जेजुरी

*दृश्य:*

IIM नागपूर क्लासरूम CR001–   बाहेर पावसाच्या धारा पडत आहेत. आत वर्गात  नवोदित सहाय्यक अभियंते शांत बसलेले… projector वर झळकते – "Welcome to MSETCL – The Lifeline of Maharashtra"

आरव सर थेट स्टेजवर उभे. चेहरा तेजस्वी, आवाज भारदस्त आणि डोळ्यांत एक प्रकारचा आत्मविश्वास. त्यांनी projector कडे बोट दाखवत विचारलं…

 आरव सर (हळुवार स्वरात):

“तुम्ही जेव्हा हे नाव पाहता – MSETCL – तेव्हा काय दिसतं?

एक कंपनी? एक सरकारी संस्था?

नाही!

हे आहे – महाराष्ट्राच्या प्रत्येक घरात शिरणारं *'प्रकाशाचं वचन'.*

आणि आता, त्या वचनाच्या जबाबदारीत ‘तुम्ही’ सामील होत आहात.”

  २००५ मध्ये, MSETCL स्वतंत्र झाली –

एकच ध्येय घेऊन – *'विश्वासार्ह आणि अखंड विद्युत पारेषणाची व्यवस्था.'*

 आपला दृष्टिकोन आहे –

*‘संपूर्ण महाराष्ट्र प्रकाशमान करणे – शाश्वत आणि सुरक्षित पद्धतीने.’”*

 🧭 . *संघटना रचना* – एक यंत्रणेसारखी सुसंघटित ऊर्जा

“ही फक्त वीजवाहिनी नाही… ही आहे एक यंत्रणा –

ज्यात प्रत्येक भाग एकमेकांवर अवलंबून आहे.”

📌 टॉप लेव्हल:

Chairman & MD – दिशा ठरवणारे.

📌 Technical Wings:

O&M (Operation & Maintenance) – जिथं  लवकरच तुम्हाला प्रत्यक्ष काम करायला मिळणार आहे.

Testing, Civil, Telecom, Protection, SCADA, SLDC – ही आपली कौशल्यं आहेत.

📌 Support Departments:

HR, Finance, Legal, Stores, Vigilance – या सर्वांच्या समन्वयातून संपूर्ण कंपनी चालते.

 “प्रत्येक अभियंता, कर्मचारी, तंत्रज्ञ , अधिकारी–

हे सगळे MSETCL चं हृदय आहेत.

आणि तुम्ही आता त्या हृदयात धडक देणार आहात!”

 🏛️  *कॉर्पोरेट मूल्य आणि संस्कृती – आपल्या पायाचा दगड*

आरव सरांनी projector कडे पाहिलं… एक slide उघडते – Core Values of MSETCL:

 Integrity (प्रामाणिकपणा)

Accountability (जबाबदारी)

Excellence (उत्कृष्टतेचा ध्यास)

Innovation (नवोन्मेष)

Teamwork (सहकार्य)

 *“ही मूल्य कुठल्याही पोस्टरपुरती नाहीत.*

 मी स्वतः पाहिलंय – एक तंत्रज्ञ रात्री ३ वाजता  उंच टॉवरवर चढत होता, कारण त्याला ठाऊक होतं – ‘एका  सब स्टेशन मुळे खेड्याचं जीवन अंधारात आहे.’

 हे आहे आमचं ‘Work Culture’.

ज्यात *काम म्हणजे ‘कर्तव्य’ आणि टीम म्हणजे ‘कुटुंब.’”*

 ⚡ . *कार्य आणि यश –* महापारेषणचं वैभव

आरव सरांनी एक map दाखवला – संपूर्ण महाराष्ट्रावर विखुरलेल्या Substations आणि Transmission Lines.

“आपण ७६५ kV पासून 110 kV पर्यंत  Transmission Lines सांभाळतो.

740 पेक्षा जास्त उपकेंद्रं, आणि 1.38लाख MVA ट्रान्सफॉर्मेशन क्षमता!”

 📍 *यशोगाथा:*

 नाशिकला एक EHV  Substation एका वादळी रात्रीत सुरु केलं – २४ तासांत.

 मुंबईतील Blackout रोखण्यासाठी Emergency Restoration Team ने ३ तासांत २२० kV जोडणी पुन्हा सुरू केली.

 २०२३ साली 'National Transmission Excellence Award' मिळवला – एकमेव राज्यसंस्था म्हणून

🔭. *भविष्यातील दिशा – तेजस्वी उद्या*

“भविष्यात MSETCL EV चार्जिंग साठी Smart Grid तयार करत आहे.

AI बेस्ड Grid Monitoring येतंय.

HTLS, GIS, Drone Surveillance – हे सगळं तुमच्यासाठी नवीन आहे.

पण हेच बनणार आहे तुमचं उद्याचं यश.”

 🌟 शेवटचा क्षण –

आरव सर थांबतात… projector बंद होतो. शांतता.

 *“एक प्रश्न आहे* –

तुम्ही का आला आहात MSETCL मध्ये?

फक्त जॉबसाठी? की यामागे काही मोठं स्वप्न आहे?”

ते महेशकडे पाहतात…

*"तू तयार आहेस का, महाराष्ट्राला प्रकाशमान करण्यासाठी स्वतःला झोकून द्यायला?"*

 वर्गात नजरा झुकतात… पण चेहऱ्यावर एक तेजस्वी जागरुकता येते.

 💬 – आरव सर म्हणतात:

*“MSETCL ही कंपनी नाही*

*ती एक ‘विद्युत चळवळ’ आहे.*

आणि आजपासून, *तुम्ही त्या चळवळीचे भाग आहात.*

लक्षात ठेवा –

*प्रकाश फक्त पुरवायचा नसतो. तो लोकांच्या मनात जागवायचा असतो*

 क्लासमध्ये टाळ्यांचा कडकडाट होतो…

महेश आणि त्याचे सहकारी उठून उभे राहतात –

*कारण आज त्यांनी फक्त कंपनीची ओळख नाही,तर ‘कर्तृत्वाचं ध्येय’ शोधलं होतं.*

शक्तीचं टायटॅनिक आणि धडा

 

🌩️ "शक्तीचं टायटॅनिक आणि  धडा…" 🌩️
✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, जेजुरी

ती होती जुलै २०१२ ची, एक काळजाचा ठोका चुकवणारी सकाळ… आभाळ भरून आलं होतं, पण वीज हरवलेली होती. संपूर्ण उत्तर भारत अंधाराच्या खोल तळात गेला होता.
३० आणि ३१ जुलै २०१२ — हे केवळ तारांवरचे तणावाचे दिवस नव्हते, तर देशाच्या उर्जाव्यवस्थेतील शिस्तीच्या अधिष्ठानाला हादरा देणारे दिवस होते.

वीज प्रणाली म्हणजे एखादं भव्य जहाज — टायटॅनिकसारखं — मजबूत, देखणं, पण अंतर्बाह्य शिस्तीवर अवलंबून असलेलं. आणि मग, त्या टायटॅनिकसारखाच ‘सिस्टम आयसबर्ग’ — क्षणभर का होईना, पण भिडला गेला…

त्या अपघातानंतर फक्त विद्युतपुरवठा बंद झाला नाही, तर "आपण मजबूत आहोत" या आत्मविश्वासाचं रूपांतर "आपण कुठे गाफील झालो?" या खोल अंतःपरीक्षणात झालं.

तो अंधार केवळ विजेचा नव्हता, तो एका विचारपद्धतीवर आलेला अंधार होता.
तो अंधार अजूनही स्मृतीपटलावर सावलीसारखा उमटतो… आणि सतत आठवण करून देतो की —
शिस्त हरवली, की शक्ती विसरली जाते… आणि शक्ती विसरली, की संपूर्ण राष्ट्र अंधारात जातं!

हे संकट नुसता तांत्रिक बिघाड नव्हता… तो एक धडा होता.
एक आरसा होता. आणि एक जिवंत चेतावणी सुद्धा!

आपण तेव्हा खूप काही शिकलो —
🔹 प्रत्येक सर्किटमध्ये सजगतेची गरज
🔹 प्रत्येक नियमनामध्ये कठोरतेची आवश्यकता
🔹 आणि प्रत्येक युनिटमध्ये जबाबदारीची पुनर्पुन्हा साद

ही एक प्रणाली नव्हती — ते एक अख्खं विश्व होतं!
हजारो सबस्टेशन्स, लाखो ट्रान्समिशन लाईन्स, आणि कोट्यवधी लोकांच्या जीवनशक्तीच्या आशा त्यावर अवलंबून होत्या.
ही नुसती वीज नव्हती — ती होती विश्वासाची रोषणाई!

या ऐतिहासिक घटनेनंतर भारताने आपली उर्जायंत्रणा नव्याने बांधली —
▪ सुधारित ग्रिड कोड्स
▪ RTUs, SCADA, EMS मध्ये आमूलाग्र बदल
▪ POSOCO आणि NLDC चे विस्तारलेले अधिकार
▪ आणि सर्वात मोलाचं — सर्व स्तरांवर सजगतेचा व जबाबदारीचा पुनर्जन्म.

आज त्या घटनेला १३ वर्षे झाली… पण त्या अंधारातले धडे अजूनही प्रकाश देतात.
तो अंधार सांगतो — "कधीच विसरू नकोस… कारण जेव्हा वीज जाते, तेव्हा प्रकाशाचं खऱ्या अर्थानं महत्त्व समजतं!"

टायटॅनिक पाण्यात बुडाले, कारण त्याच्या भौतिक सामर्थ्यावर त्याला गर्व होता… आणि त्या गर्वात, सतर्कतेचा सिग्नल दुर्लक्षित झाला!

जागेपणाच्या एका इंचाऐवजी, अभिमानाने मैलभर वाटचाल केली… आणि मग? समुद्र गिळून गेला!

आपल्या ग्रिडसाठी, असा गर्व कधीच घातक ठरू नये.
सामर्थ्य असूनही सजग राहणं — हाच खरा शौर्याचा प्रकाश असतो.

💡 म्हणूनच आजचा दिवस — "नक्की काय बिघडलं होतं?" यापेक्षा "पुन्हा बिघडू नये म्हणून आपण काय करतोय?" याचा पुनर्विचार करण्याचा आहे.

🇮🇳 चला, पुन्हा एकदा
कर्तव्य, संयम आणि सजगतेच्या
या राष्ट्रीय विद्युत-शपथेला उजाळा देऊया…

कारण वीज ही केवळ ऊर्जाच नाही,
ती विश्वासाचीही तिजोरी आहे…
आणि ती तिजोरी, कधीच टायटॅनिकसारखी बुडू देता कामा नये! 💡🌩️

---

📖 संदर्भ :
🔗 CERC Report
🔗 The Titanic of Power Systems – ResearchGate

#GridResilience #PowerSectorIndia #NeverForget2012

---

*आरवची ठिणगी – एक तरुण विद्युत अभियंत्याची प्रेरणादायी वाटचाल @ MSETCL*

 *आरवची ठिणगी – एक तरुण विद्युत अभियंत्याची प्रेरणादायी वाटचाल @ MSETCL*

 *ही कहाणी प्रशिक्षणार्थी आणि प्रशिक्षकाची ही आहे*

 (लेखन : सुनिलदत्त कुलकर्णी,  आरटीसी जेजुरी सह केंद्रप्रमुख  तथा कार्यकारी अभियंता, ४०० केव्ही ग्रहण केंद्र, महापारेषण जेजुरी)

*कथेचा संदेश:*

 *प्रत्येक अभियंता प्रश्नांनी सुरुवात करतो, आणि हे प्रश्नच त्याला मार्ग दाखवतात.*

 *कुतूहल, निष्ठा आणि सहकार्य यांच्या जोरावर तुम्हीही आयुष्य बदलू शकता – एक एक किलोव्होल्ट पुढे जात!*

 *IIM नागपूरमध्ये प्रशिक्षण घेण्यास उत्सुक असलेल्या असलेल्या नवीन AE (Transmission) बॅचला मन:पूर्वक शुभेच्छा!*

 

*शिका, स्थिर राहा, आणि उजळत रहा!*

 *एकदा काय झालं*… स्वप्नांनी आणि विद्युत लहरींनी उजळून निघालेल्या एका शहरात आरव नावाचा एक तरुण, हुशार विद्युत अभियंता राहत होता.  छत्रपती संभाजीनगरमधील एका नामांकित अभियांत्रिकी महाविद्यालयातून नुकताच तो उत्तीर्ण झाला होता. ट्रान्सफॉर्मरचं गुणगुणणं, इन्सुलेटर्सचा चमकणारा ठिणग्यांचा खेळ, आकाशात नाचणाऱ्या ट्रान्समिशन लाईन्स – या साऱ्यांमध्ये आरवला एक अनोखा *जीवात्मीय नातं* जाणवायचं.

 एक सकाळ त्याचं आयुष्यच बदलून टाकणारं ठरली. त्याच्या मेलबॉक्समध्ये MSETCL कडून एक निवड पत्र आलं – *"आपली निवड सहाय्यक अभियंता (ट्रान्समिशन) पदासाठी झाली आहे."*

हृदयाचा ठोका क्षणभर थांबला. डोळ्यात चमक, मनात उमाळा – “हीच ती सुरुवात,” आरव म्हणाला, “आता खरी दुनिया बघायला मिळणार!”

पहिल्याच दिवशी आरव आपल्या पांढऱ्याशुभ्र हेल्मेटमध्ये, चमकत्या बूटांमध्ये (जे फार काळ तसे राहणार नव्हते!) आणि कुतूहलाने भरलेल्या डोळ्यांमध्ये स्वप्न घेऊन सबस्टेशनमध्ये पोहोचला. तिथं त्याचं स्वागत केलं *आसावरी मॅडमनी* – *अनुभवी, सजग आणि प्रत्येक तांत्रिक बाब समजावून सांगण्यात पटाईत* एक आदरणीय वरिष्ठ अभियंता.

 “आरव,” त्या प्रेमळ हसत म्हणाल्या, “MSETCL मध्ये तुझं मनापासून स्वागत. इथे आपण फक्त विद्युत प्रवाह नाही, तर शक्यतांचाही प्रवाह चालू ठेवतो.”

 EHV सबस्टेशनची सफर सुरू झाली, आणि आरवला असं वाटलं की तो एखाद्या उर्जेच्या विश्वात पाऊल टाकतोय. उंच उंच लोखंडी संरचना, त्या गुणगुणणाऱ्या, जणू काही जिवंत अशा! आणि त्या हवेत तिरकस गेलेल्या तारांमधून चाललेला उर्जेचा नाद – हा अनुभवच काही और होता.

 आसावरी मॅडमनी डोळ्यात चमक घेऊन समजावलं, “तो ट्रान्सफॉर्मर बघ. तो म्हणजे  आपल्या विद्युत यंत्रणेतील जादूगार. असंच ट्रांसफार्मेशन तुला स्वतःमध्येही करायचे आहे.”

 “आणि हे सर्किट ब्रेकर्स?” त्या हसत म्हणाल्या, “ते म्हणजे रॉक कॉन्सर्टमधले बाउन्सर्स! काही गोंधळ झाला की लगेच ‘ठांssक!’ – सगळं बंद. सिस्टीमचं संरक्षण करतात.”

 "आणि हे डिस्कनेक्ट स्विचेस/ आयसोलेटर्स. हे म्हणजे आपल्या विजेच्या घरातले मेन स्विच".

 "आणि हे सब स्टेशन मधील बस बार- विद्येचे महामार्गच ते!  ऊर्जा याच मार्गावरून वाहते."

 “हे CTs आणि PTs – डोळे आणि कान. ते नसले तर सिस्टीमचं काहीच समजणार नाही. म्हणून त्यांची काळजी घे, त्यांना ‘फिट’ ठेव.”

 इन्सुलेटर्सकडे बोट दाखवत त्या म्हणाल्या, “हे आहेत आमचे शांत साधू. उच्च दाब आला तरी शांत राहतात – इन्सुलेट करत राहतात.”

 आरव हसला. हे फक्त तांत्रिक *प्रशिक्षण* नव्हतं – ही गोष्टींची *शिकवण* होती.

  त्या दिवसाअखेर आरवच्या चेहऱ्यावर विजेसारखा उत्साह झळकत होता. तो स्वतःशीच पुटपुटला, “हे ठिकाण खरंच... इलेक्ट्रिक आहे!”

 पुढील काही आठवड्यांत आरव एका स्पंजसारखा ज्ञान शोषत होता – स्विचिंग स्कीम्स, SCADA, रिले कोऑर्डिनेशन, ट्रान्समिशन लाईनची देखभाल… सगळं! त्याने साईट व्हिजिट्समध्ये भाग घेतला, ट्रान्सफॉर्मर्सच्या गुंजनात चाचण्या शिकल्या, shutdown planning मध्ये मदत केली आणि हळूहळू त्याला समजलं की MSETCL म्हणजे केवळ टॉवर्स आणि केबलींचं जाळं नाही – *ते एक विचार, एक सेवा, एक जबाबदारी आहे.*

 त्याचं विचार मांडणं ऐकून वरिष्ठ अधिकारी त्याचं कौतुक करू लागले. नवीन कल्पनांना प्रोत्साहन मिळालं. तो आता एक अभियंता म्हणून आकार घेत होता – *आत्मविश्वासाने, समर्पणाने आणि सकारात्मकतेने.*

 *वर्षं उलटली… आता आरव स्वतः नवीन सहाय्यक अभियंत्यांना प्रशिक्षण देत होता.*

 प्रशिक्षणाची सुरुवात करताना तो त्याच्या मार्गदर्शकांच्याच शैलीत म्हणाला –

 *“MSETCL मध्ये तुमचं स्वागत आहे – इथे आपण केवळ वीज पारेषण करत नाही, तर नवकल्पना, नव संकल्पना, नवता , नवोन्मेष आणि नवशक्यतांचाही प्रवाह सुरू ठेवतो…”*