*"सतर्कतेचा धागा – महापारेषणच्या खऱ्या योद्ध्यांची एक सत्यकथा"*

 *"सतर्कतेचा धागा – महापारेषणच्या खऱ्या योद्ध्यांची एक सत्यकथा"*                                                                      

✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता , महापारेषण जेजुरी                                 (प्रशिक्षक प्रशिक्षणार्थींना कथा सांगत आहेत)

 *प्रिय प्रशिक्षणार्थी अभियंता मित्रांनो,*

आज मी तुमच्यासमोर एक अशी कथा सांगणार आहे, जी काल्पनिक नाही – ही घटना अगदी अलीकडेच आपल्या महापारेषणच्या ४०० के.व्ही. जेजुरी  उपकेंद्रात प्रत्यक्ष घडलेली आहे.

ही कथा आहे *माणसाच्या डोळ्यातील जागरूकतेची, मनातील जबाबदारीची आणि हातातील कौशल्याची.*

*घटना आहे कोंढवा-बेजवळील २२० के.व्ही. लाईनची. एका रोजच्या देखरेखीत, वाऱ्याच्या झुळुकीने उडालेला एक प्लास्टिकचा कापडाचा तुकडा अर्थ वायरवर अडकतो.*

साधारण डोळ्यांना कदाचित ही बाब लहान वाटली असती, पण त्याचा परिणाम अत्यंत गंभीर होऊ शकला असता – शॉर्ट सर्किट, आगीचा धोका, लाईन ट्रिपिंग, प्राणहानी सुद्धा.

पण त्याच वेळी, श्री. दिलीप गावंडे  या अनुभवी तंत्रज्ञाची    नजर या धोकादायक स्थीतीवर जाते.

ते फक्त बघून थांबत नाहीत — ते तात्काळ कार्यवाही करतात.

हेच तर खरे  लक्षण असते तंत्रज्ञाचे – *सावध डोळा आणि सजग मन!*

गावंडे यांनी  ही माहिती तातडीने संबंधित अधिकाऱ्यांना दिली.

आणि मग, श्री. राहुल खरात या तंत्रज्ञाने  पूर्ण सुरक्षा पद्धतींचं पालन करत, धाडस दाखवत तो प्लास्टिकचा कपडा थेट अर्थ वायरवरून काढून टाकला. switchyard मध्ये सर्व चालू असताना. Gantri वरुन अर्थ wire पर्यन्त पीक ला जात. आपण विडियो पहा म्हणजे आपल्या लक्षात येईल.  विडियो दाखवतात.

यामध्ये त्यांना सौ. शबिना गुजले, श्री. नितीन बाजारे, श्री. योगेश आबनावे, श्री. राज जाधव आणि श्री. चेतन ताथोड या सहकाऱ्यांनी देखील भरभरून साथ दिली. या संपूर्ण कार्यवाहीचं मार्गदर्शन श्री. इम्रानखान मुल्ला (अतिरिक्त कार्यकारी अभियंता ) यांनी केलं – त्यांनी थंड डोक्याने निर्णय घेत, प्रत्येक टप्पा नीट समजावून सांगत आपली टीम योग्य दिशेने नेली.

ही कथा माझ्या कल्पनेतून नाही, कोणत्याही गोष्टीच्या पुस्तकातून नाही – *ही आपल्याच महापारेषण कुटुंबात घडलेली एक खरी, प्रेरणादायी घटना आहे.*

*ही घटना आपल्याला शिकवते –*

✨ *सतत सतर्क राहा,*

✨ *तुमचं निरीक्षण हेच पहिलं संरक्षण आहे,*

✨ *टीमवर्क आणि संवाद म्हणजे आपली खरी ताकद आहे,*

प्रशिक्षणार्थी मित्रांनो,

तुम्ही आता महापारेषणच्या सेवेत प्रवेश करत आहात.

*तुमचं काम केवळ तांत्रिक ज्ञान वापरण्याचं नाही, तर सतत सजग आणि उत्तरदायी राहण्याचं आहे.*

उद्या कदाचित अशाच एखाद्या क्षणी तुमचं नावही अशाच खऱ्या कथांमध्ये घेतलं जाईल!

या खऱ्या योद्ध्यांना – श्री. गावंडे , श्री. खरात आणि त्यांच्या संपूर्ण टीमला – एक दिलखुलास सलाम! 🙏

*⚡ तुम्हीही विद्युत सुरक्षेचे पुढचे शिलेदार आहात.*

🌱 *तयार आहात ना, ती जबाबदारी आपल्या हृदयात कोरण्यासाठी?*

*आपत्तीवर मात*

 #*"जिथे एकजूट आहे, तिथेच विजय आहे; जिथे संघर्ष आहे, तिथेच विजय आहे."*                                                                               *आपत्तीवर मात*

(IIM प्रशिक्षणात नवोदित सहाय्यक अभियंते यांना मार्गदर्शन करणारी प्रेरणादायी *सत्य कथा* 

✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी कार्यकारी अभियंता महापारेषण जेजुरी

सर्व महापारेषण परिवारातील नवोदित सहाय्यक अभियंते,

नमस्कार!

आज मी तुम्हाला एक अत्यंत प्रेरणादायी सत्य कथा सांगणार आहे, जी फक्त *तांत्रिक ज्ञानाच्या कक्षा* पार करणारी नाही, तर तुम्हाला *संघभावना, कर्तव्यनिष्ठा, आणि आपत्तीच्या वेळी त्वरित प्रतिसाद* देण्याची महत्त्वाची शिकवण देणारी आहे. ही कथा एक आदर्श गाथा आहे, जी आपल्याला प्रशिक्षणात शिकवलेल्या संकल्पनांची प्रत्यक्ष जीवनात कशी अंमलबजावणी करता येते याचं एक सुंदर उदाहरण देईल.

कधी कधी आयुष्यात अशी ठिकाणं येतात, जिथे तुम्ही काही महत्त्वाच्या निर्णयांना तोंड देता, तेव्हा तुमचं तंत्रज्ञान आणि शारीरिक क्षमता काहीच महत्त्वाची ठरत नाही. त्याऐवजी, तेथे तुमचं *मानसिक आणि भावनिक सामर्थ्य, संघटितता, आणि एकजुट* असते, जी तुम्हाला सर्वोच्च शिखरावर नेऊन ठेवते.

आजची ही कथा 23 एप्रिल 2025 ची आहे, जेव्हा 220 kV कोंढवा लाईन बे मध्ये वाय फेज करंट ट्रान्सफॉर्मरला लागलेली आग भयंकर होती. ही केवळ एका तांत्रिक अपघाताची घटना नव्हती, तर आपल्या एकजुटीचे, तात्काळ प्रतिसादाचे, आणि कार्यक्षमतेचे प्रतीक होती.

तुमच्या प्रशिक्षणाचा खरं मूल्यांकन

याच क्षणी होते. आयआयएम प्रशिक्षणात आपल्याला शिकवण्यात येणाऱ्या नेतृत्वाच्या तत्वांचा प्रत्यक्ष जीवनात कसा वापर करावा.  त्याचं हे उदाहरण होऊ शकते. *"विजय त्याचाच आहे, जो आपल्यातील संघभावना आणि एकजुटीतून संकटावर मात करतो."* हेच सत्य त्या रात्री पक्कं सिद्ध झालं.

*संकटकाळात त्वरित, योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता, सामूहिक प्रयत्नांचे महत्त्व आणि एकमेकांच्या मदतीने पुढे जाण्याची तयारी* हेच त्या रात्रीचे मुख्य गुण होते. प्रत्येकाने आपले कर्तव्य निभावले, त्याचवेळी *संघाच्या उद्दिष्टाशी निष्ठा राखली*, आणि याचमुळे मोठे होऊ घातलेले नुकसान कमी झाले.

*संघाची एकजूट आणि कार्यक्षमतेचा आदर्श*

या प्रशिक्षणात शिकवल्या जाणाऱ्या तत्त्वांची खरी परीक्षा होती त्या रात्रीच्या प्रसंगात. *तंत्रज्ञ- दिलीप गावंडे, सुजीत खोमणे, शबिना गुजले, पल्लवी देशमुख,*

*बाह्य स्त्रोत तंत्रज्ञ- आप्पा जगताप, योगेश आबानावे, नितीन बाजारे, निखिल जगताप, सुशांत मस्के, भाऊसाहेब झगडे, राज जाधव, चेतन ताथोड, सागर काळे*

*आणि सुरक्षारक्षक*

— हे सर्वजण त्या अपघाताच्या वेळी आपल्या कार्याशी प्रामाणिक होते. त्यांनी घाईघाईने, *तंत्रज्ञानाच्या नानाविध बाबी ध्यानात ठेवून*, आपली जबाबदारी स्वीकारली आणि इतरांना मदतीचा हात दिला.

त्यांचे कार्य अत्यंत प्रेरणादायी होते कारण त्यांनी संकटाच्या प्रत्येक टप्प्यावर आपल्या नेतृत्वाची जाणीव ठेवली. उदाहरणार्थ, योगेश झगडे आणि अमर पवार यासारख्या *अतांत्रिक बाह्य स्त्रोत कर्मचाऱ्यांचे* सहकार्य आणि एकमेकांना उत्साही ठेवण्याचे कार्य फार महत्त्वाचे ठरले. प्रत्येकाने आपले तंत्रज्ञान, अनुभव आणि कार्यशक्ती प्रकट केली, ज्यामुळे संकटावर त्वरित मात केली गेली.

*समर्पणाचे सर्वोच्च उदाहरण: मुख्य तंत्रज्ञ श्री. खोचरे*

त्याचवेळी, मुख्यतंत्रज्ञ  श्री. खोचरे यांचे कार्य म्हणजे कार्यकर्तृत्वाचा सर्वोच्च आदर्श. आजारी असतानाही, त्यांनी त्यांची जबाबदारी निभावली, हे खूप मोठे उदाहरण आहे. त्यांची आस्था आणि समर्पण हे सांगतं की,*संकटाच्या वेळी तंत्रज्ञान फक्त एक साधन असतं, पण मनुष्याचे धैर्य आणि कार्यक्षमतेचा अधिकार हेच त्याच्या यशाचे खरे गमक असते.*

*संघाचा सामूहिक विचार आणि निर्णयक्षमता*

यशाच्या या प्रवासात, *अतिरिक्त कार्यकारी अभियंते-  नितीन काळे, इमरान खान मुल्ला, शिल्पा परदेशी, गणेश नगरे,*

*उपकार्यकारी अभियंते- दत्तात्रय फल्ले, मंगेश घोंगे*, *सहाय्यक अभियंते-अंकिता गायकवाड, विनायक नेवसे, कृष्णा रेड्डी* यांचं सहकार्य विशेष महत्त्वाचं ठरलं. *त्यांच्यावर कामाचा खूप मोठा तणाव होता* परंतु धैर्यपूर्वक नेतृत्व करत  त्यांनी कामाला एक गती दिली.  *त्यांचे कार्य संपूर्ण संघाला चालना* देत होतं.

तुम्ही इथे आयआयएममध्ये शिकत असताना, अशा सर्व परिस्थितीमध्ये तुम्हाला शिकावं लागणार आहे की *संघाच्या सामूहिक बुद्धिमत्तेचा उपयोग कसा करावा. संघातील प्रत्येक व्यक्तीच्या विचारांची आणि कार्यांची कशी महत्त्वाची भूमिका असते.*

*अधीक्षक अभियंता-  विठ्ठल भुजबळ आणि कार्यकारी अभियंता टेस्टिंग- गिरीश माळोदे यांच्या मार्गदर्शनाची महत्ता*

यातील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे  अधीक्षक अभियंता श्री. विठ्ठल भुजबळ आणि कार्यकारी अभियंता,  चाचणी श्री. गिरीश माळोदे यांचे अखंड मार्गदर्शन. त्यांच्या *परिपूर्ण नेतृत्वाने आणि मार्गदर्शनाने संपूर्ण टीमला योग्य दिशा* दिली, ज्यामुळे त्या *समस्येवर वेळेत आणि यशस्वीपणे मात* केली गेली.

*आत्मविश्वास आणि प्रेरणा:* आपल्याला यापुढे काय शिकावं लागेल

शेवटी, तुमच्यापैकी प्रत्येकाने या कथेतून एक महत्त्वाचा धडा घ्यावा. *संकट कधीही येऊ शकते, पण त्यावर मात करण्यासाठी तुम्हाला एकच गोष्ट आवश्यक आहे – संघभावना.*

*कधी कधी तुमच्या कलेच्या, तुमच्या तंत्रज्ञानाच्या आणि ज्ञानाच्या पलीकडे जाऊन तुम्ही एक ठराविक मार्ग दाखवू शकता, जो संकटाच्या घडीला संघास मार्गदर्शन करतो.*

*"जिथे एकजूट आहे, तिथेच विजय आहे; जिथे संघर्ष आहे, तिथेच विजय आहे."*

लक्षात ठेवा *तुमचं कार्य, तुमचं समर्पण आणि तुमचं नेतृत्व सर्वांना प्रेरणा देत असतं.*

 ज्या वेळी तुम्ही तुमच्या कार्यक्षेत्रात  या व अशा संकटांना सामोरे जाल, तेव्हा ही प्रेरणा तुमच्यासोबत राहील, जी तुम्हाला आयआयएममध्ये शिकलेल्या  सर्व तत्त्वांचा सर्वात उत्तम प्रकारे वापर करण्यास मार्गदर्शित करेल.

तुमच्या भविष्यातील प्रत्येक कार्यात यश आणि संपूर्णता लाभो, हीच सदिच्छा!

 ✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी कार्यकारी अभियंता महापारेषण जेजुरी

📘 कथा: *"विद्युतपथावरचा शिल्पकार – सुनिल सरांची एक दुपार"*

 *#"Transmission मध्ये प्रश्न 'Trip' होण्याचा नाही – प्रश्न आहे 'Restore' होण्याचा!"*                                                       

#*अभियंता होणं म्हणजे ऊर्जा योग्य मार्गानं वाहती ठेवणं*                                    

📘 कथा: *"विद्युतपथावरचा शिल्पकार – सुनिल  सरांची एक दुपार"*

✍️ सुनिलदत्त कुलकर्णी, कार्यकारी अभियंता , महापारेषण जेजुरी                                                                                                                      *दृश्य:*

IIM नागपूर. पावसाळी दुपार. आकाश ढगाळलेलं… पण क्लासरूममध्ये विचारांचा एक तेजस्वी प्रकाश पसरलेला.

 नवोदित सहाय्यक अभियंते – कोणी साताऱ्याहून, कोणी अकोल्याहून, कोणी धुळेहून आलेले.

Projector screen वर एक वाक्य झळकतं –

"विद्युतपथावरचा शिल्पकार – Understanding the Soul of Transmission"

सुनिल सर समोर उभे. डोळ्यांत उत्साहाची एक विलक्षण चमक.

 🔶 *अध्याय 1: "वीज नव्हे, विश्वास वाहणं!"*

"विजेचं परिमाण काय?"

सरांचा अनपेक्षित प्रश्न.

एका आवाजाने उत्तर दिलं – " *वॅट, किलोवॅट...* "

सर सौम्य हसले:

*"वीज म्हणजे नुसती उर्जा नव्हे – ती 'विश्वास' वाहते.*

*Transmission Line म्हणजे केवळ अॅल्युमिनियमचा झोळ नव्हे, तर शहर आणि खेड्यांमधील जगण्याचा सेतू आहे.*

ते पुढे म्हणाले:

*Resistance वाढला तर उष्णता वाढते.*

*Inductance आणि Capacitance योग्य प्रमाणात नसेल तर उर्जा प्रवाहात असंतुलन निर्माण होतं.*

"माणसातही असंच ना?

*आंतरिक संघर्ष वाढला की कार्यक्षमता घटते.*

*म्हणून अभियंता होणं म्हणजे ऊर्जा योग्य मार्गानं वाहती ठेवणं."*

*🔷 अध्याय 2: "Load Flow – आयुष्याचं नियोजन"*

सरांनी पांढऱ्या फळ्यावर एक साधं सर्किट काढलं – ४ बस आणि ६ लाईन्स.

ते म्हणाले:

*"Load Flow Studies म्हणजे केवळ गणित नव्हे, तर भविष्याचा आराखडा आहे."*

त्यांनी एक घटना सांगितली:

"२०१९ मध्ये मराठवाड्यातल्या एका सबस्टेशनवर बिघाड झाला.

एका शेतकऱ्याने रडत म्हणलं – ' *वीज गेली की आमचं जीवन थांबतं सर…'*

तेव्हा उमगलं – *Load Flow म्हणजे केवळ आकडेमोड नाही, ती आयुष्याच्या श्वासांची नाळ आहे."*

 ⚡ *अध्याय 3: "Corona – अदृश्य ऊर्जा गळती"*

सरांनी एक स्लो-मोशन व्हिडीओ दाखवला –

हवेच्या थरावरून निळसर प्रकाशाची लकेर बाहेर येते आहे.

ते समजावतात:

"हा आहे *Corona Effect* –

जेव्हा Transmission Line वरचा विद्युत दाब (Electric Field) जास्त होतो, तेव्हा हवेतील अणू आयनाइझ होतात.

परिणामी हलकी ऊर्जा गळती होते आणि निळसर तेज निर्माण होतं."

 *Corona मध्ये थोडं ऊर्जा नुकसान होते (corona loss) आणि रेडिओ/टीव्ही इंटरफेरन्स वाढतो,*

ते म्हणाले:

*"Corona Effect टाळण्यासाठी Line साठी योग्य साइजचा Conductor निवडणं आणि दुरस्ती दरम्यान योग्य क्लिअरन्स ठेवणं महत्त्वाचं आहे."*

ते भावनिकरित्या जोडतात:

*"जसं जबाबदाऱ्या वाढल्या की माणसाला मानसिक थकवा जाणवतो, तसंच वाढलेल्या तणावाखाली Transmission Line मधून Corona निर्माण होतो."*

 🔧 *अध्याय 4: "Transformer – नायक जो बदलतो"*

*"Transformer म्हणजे काय?"*

एखाद्याने पटकन उत्तर दिलं – "Voltage वाढवणारं किंवा कमी करणारं यंत्र!"

सर हसले आणि म्हणाले:

*"Transformer म्हणजे  जबाबदारी पार पाडणारा खरा नेता.*

*High Voltage ला Safe Level वर आणणं असो, किंवा Low Voltage ला उंचावर नेणं – तो विनासायास बदल करतो."*

*Core, Windings, Insulation Oil, Tap Changer हे सगळं म्हणजे अनुभवी व्यक्तीचे गुणधर्मच!*

 ⚙️ *अध्याय 5: "Switchgear – अडचणींचा पहारेकरी"*

Silent व्हिडीओ चालतो –

*Fault आला, लाईन trip झाली, पण काही क्षणांतच system Restore झाला.*

सर म्हणाले:

*"Switchgear म्हणजे संरक्षणाचा गुप्त सैनिक आहे.*

Circuit Breakers, Isolators, Fuses – गरज पडली की Fault isolate करतात आणि उर्जेचं चक्र पुन्हा सुरू करतात."

 *"धैर्य, जलद निर्णय, आणि संयम – हेच Switchgear चं सार आहे."*

*🌟 शेवटचा अध्याय: "तुम्ही आता विद्युत योद्धे!"*

"तुम्ही आता फक्त तांबे, लोखंड ॲल्युमिनियम हाताळत नाहीत.

*तुम्ही हाताळता – लाखो माणसांचं जीवन."*

*Corona Effect टाळायचा , Load Flow सांभाळायचा,  Transformer सारखं बदल करायचा , Switchgear सारखं शांतपणे संकटं हाताळायचं –*

ही तुमची नवी जबाबदारी आहे.

📣 धक्का तंत्राचा समारोप:

सरांनी Fault Register उचललं.

"ही आहे विद्युत योद्ध्यांची डायरी –

*इथे चुका नाही टाळता येत –*

*पण प्रत्येक चुका सुधारून पुन्हा ऊर्जा वहाणं हेच मोठेपण आहे."*

ते पुढे म्हणाले:

*"Transmission मध्ये प्रश्न 'Trip' होण्याचा नाही – प्रश्न आहे 'Restore' होण्याचा!"*

 *क्लासमधल्या प्रत्येकाच्या डोळ्यांत आता एक नवा आत्मविश्वास होता.*

🛡️ *उपसंहार:*

त्या दिवसानंतर महेश, पूजा, हेमंत, वसंत यांच्यासाठी

MSETCL हे केवळ एक कार्यालय राहिलं नाही...

ते बनलं –

*"महाराष्ट्र उजळवण्याचं व्रत."*